تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 487

مساهمون:

ص٤٨٧
از دوافروشان ديگر مرحوم آقا كاظم بود كه سابقا در دواخانهء اتحاد بعنوان همكار با مشهدى بابا كار مىكرد و نيز شخصى بنام كربلاى محمد قلى در اول راستهء تازه‌ميدان مغازهء بزرگى براى فروختن دواها ترتيب داده بود . داروخانه عافيت علوى كه بوسيله مرحوم حاج سيد رضا علوى ، برادر شادروان سيد الحكما ، تاسيس شده بود و نيز داروخانهء صادقيه كه شادروان مشهدى صادق صادقيّه داير كرده بود از دواخانه‌هاى قديمى اردبيل بودند . بدينطريق قبل از آنكه داروخانه‌هاى مجهز فعلى بوجود آيد آنان نيازهاى بيماران اين ولايت را بر طرف مىساختند .

داروهاى قديم :

دواهاى قديم اكثرا گياهى بود و خواص آنها از پيش شناخته مىشد . تركيبات آنها بر مبناى وزن بود و داروفروش طبق نسخهء طبيب آنها را مىپيچيد و ترتيب مصرف را نيز بخريداران شرح مىداد . داروهاى گياهى عبارت از گل يا گلبرك ، ساقه ، ريشه ، ريشه و ساقه و برگهاى ذخيره‌اى ، غنچه ، ميوه و دانه‌هاى آنها به صورت تازه يا خشك و به شكل دم كرده ، خيس كرده ، جوشيده ، آب‌كشيده ، عرق‌كشيده ، كوبيده يا گرد بود و به تنهائى يا مخلوط استفاده مىشد . مصرف آنها يا به صورت داخلى بود مثل خوردن و كفلمه كردن و تنقيه و غيره و يا به صورت خارجى و موضعى مانند ماليدن روغن در عضو رنجور يا چسبانيدن ضماد بر دمل ، يا بستن مرهم بر زخمها و نظاير آنها . داروهاى غيرگياهى كم بود و بنام « جوهريات » شهرت داشت . اطباى قديم غالبا از تجويز آنها حذر مىكردند و تا مجبور نمىشدند در نسخه‌ها نمىنوشتند . تركيبات اينقبيل داروها نيز بر اساس وزن آنها بود و بر خلاف امروز ، كه كارخانه‌هاى داروسازى آنها را تهيه كرده به صورت
« Specialite ? »
و به شكل قرص و شربت و كپسول در داروخانه‌ها عرضه مىكنند ، خود داروفروش‌ها آنها را به صورت « حبّ » ، « كپسول » و « شربت » درمىآوردند و يا در كاغذهاى كوچك ، به صورت بسته‌هائى كه دكتر مىنوشت ، مىبستند .