كه مستعد كشاورزى است ، استفاده از منابع ديگر ضرورت دارد و مهمترين آنها آبهاى زيرزمينى مىباشد .
با توجه باينكه جلگهء اردبيل در ميان دو رشتهكوه قرار دارد و هردو كوه نيز بتناسب و به قدر لازم از نزولات آسمانى برخوردارند به نظر مىرسد كه آبهاى زيرزمينى كافى در آن منطقه وجود دارد و بطوريكه در مجلد اول اين كتاب ، صفحه 5 اشاره كردهايم در برخى از نقاط از جمله در خود شهر ، عمق اين آبها به 3 و منتها به 6 متر مىرسد . بگفتهء كارشناسان عمق سطح آب مخصوصا در منطقه مركزى و تبخيرى دشت اردبيل كمتر و گاهى همسطح زمين است .
در قديم با آنكه ميزان كشت به قدر امروز نبوده بااينحال اردبيليان پيشين از طريق حفر قنوات ، يا باصطلاح محلى « كهريز » ها ، كه تحريفشدهء « كاريز » مىباشد ، از اين آبها استفاده مىكردند و اين نكته در اغلب سفرنامههاى جهانگردان ديده مىشود و حتى لغتنامهء دهخدا هم ، كه چاپ و نشر آن در تاريخ معاصر ما صورت گرفته است ، در صفحهء 1690 در ذيل اردبيل مىنويسد كه زمين آهكى و درخت كم است ولى « بواسطهء كاريزها به خوبى مشروب مىشود » و پيش از دهخدا نيز « ديكسيونر » جغرافيايى جهان در مورد اردبيل بدين امر اشاره كرده نوشته است « زراعت آنجا با هوشيارى تمام عمل مىشود و در آبيارى آن از قناتهاى زياد استفاده مىگردد . » « 1 »
يادآورى اين نكته لازم است كه چون عمق آبهاى زيرزمينى در اين منطقه كمتر است از اينرو بين قناتهاى اينحوزه با قناتهاى مناطق ديگر ، بويژه مناطق شرق و جنوب و
هامش
- بود . يكى از مقالات آن نشريه كه در چند شماره درج گرديد تحت عنوان « جغرافياى كشاورزى اردبيل » بود كه بقلم آقاى آصف رئيس وقت ادارهء كشاورزى اردبيل تهيه و تنظيم گشته بود . ما در گردآورى مطالب فوق ، مخصوصا در باب رودهاى اردبيل از آن مقاله هم استفادهء زيادى كردهايم . لازم بيادآورى است كه سازمان جغرافيائى كشور در سال 1353 خورشيدى كتابى بنام فرهنگ رودهاى ايران در 363 صفحه منتشر كرده و در آن رودهاى ايران را به ترتيب حروف تهجى با ذكر شهرستان و روستاهائيكه مشروب مىسازند درج كرده است براى تحصيل اطلاعات ديگر در مورد رودها و دهستانهاى اردبيل مىتوان بدان كتاب مراجعه نمود .
( 1 ) - ديكسيونر جغرافيائى جهان . فرانسه . ج / 1 ، پاريس ، 1856 .