چاپخانهء « ناهيد » و سپس چاپخانهء ديگرى در سال 1329 خورشيدى بنام چاپخانهء « مقصودى » بوجود آمد .
در زمانيكه ما اين مجموعه را گرد مىآوريم چاپخانههاى صابر و مقصودى به صورت كامل و مجهّز در اين شهر فعاليت دارند و دو چاپخانهء ديگر بنام چاپخانهء « جلائى » و « غفور مقصودى » نيز امور چاپى منطقه را انجام مىدهند .
كتابخانهها و قرائتخانههاى عمومى در اردبيل :
بعد از آستانهء حضرت رضا ( ع ) در مشهد ، اردبيل قديمىترين و غنىترين شهر ايران از حيث كتابخانهء بزرگ عمومى بود . اين كتابخانه در قرن هشتم هجرى قمرى بوسيلهء شيخ صدر الدين موسى فرزند شيخ صفى الدين بوجود آمد و او در جوار آرامگاهى كه قبل از سال 750 هجرى بنام گنبد « الله الله » بر بالاى تربت پدرش بوجود آورد ، محلّى نيز براى كتابخانه و مدرس ترتيب داد و در ايّامى كه خود بجانشينى پدر ، ارشاد مريدان را بر عهده داشت بر وسعت آن افزود و جانشينانش نيز در توسعهء آن كوشيدند و اين كتابخانه را مركز قابل استفادهاى براى دانشمندان قرار دادند .
پس از تشكيل سلسلهء صفويه ، پادشاهان آن سلسله با حرمتى كه بر آرامگاه نياى خود قائل بودند در بزرگداشت آن ، منجمله توسعهء كمّى و كيفى كتابخانه كوشيدند و آن را برترين كتابخانهء ايران نمودند .
از متن تاريخ چنين برمىآيد كه علاقمندان علم و دانش براى بهرهگيرى از اين كتابخانه باردبيل مىآمدند و گاهى در آنجا ماندگار مىشدند چنان كه « عبدى بيگ » در زمان شاه طهماسب اول چنين كرد و با استفاده از آن كتابخانه ، مجموعههائى مثل « تكملة الاخبار » و « صريح الملك » را برشتهء تحرير درآورد . « 1 »
و يا « امير سيد حسين بن الحسن بن ابى جعفر محمد الحسينى الموسوى العاملى الكركى » معروف به « مجتهد الكركى » از آن گنجينه برخوردار گشت و خود در 1001
هامش
( 1 ) - وى زين العابدين عبد المؤمن بن صدر الدين محمد بن ناصر الدين احمد القوامى الشيرازى معروف به عبدى بيگ است و ما در صفحات 211 و 282 جلد دوم مطالبى دربارهء او نوشتهايم .