است ، رياضات كشيده و اربعينها به سر برده و در ايام اشتغال احيانا ذهول « 1 » و استغراقى در حواس دست مىداده كه طبيعت از اقتضا لوازم عاريه غفلت مىنمود تا سه چهار روز به اكل و شرب و غيره نمىپرداخته و نماز گزارده نمىشده و از اينجا اشتهار يافته است كه چيزى نمىخورد و گرنه در حالت صحو « 2 » و رجوع حواس كه قوى به سر كار خويشتن باز مىگشته اشتها على العادة البشريه برجا بوده است و به مقتضيات آن مىپرداخته است . گويند در اوايل اعتزال ، در حواس ظاهريهء او لطافتى پديد آمد كه الم فاحش مىرسانيد . حاسه سمع به حدى رقت و لطف پيدا كرده بود كه چون كسى از حوالى صومعه مىگذشت گوش متألم مىشد و بدن را صدمه مىرسانيد و حاسهء بصر به حدى حدت يافته بود كه اصلا در بعضى رنگها و روشنها نظر امكان نداشت و هكذا قوت شم و غيره . لاجرم به بعضى تدابير طبيّه كثافت و غلظتى در آلات قوى مذكوره ايجاد كرده شد تا از رقت و لطافت آنها مبلغى كاسته ، به سرحد اعتدال متعارف رسيد . مشاراليه به نيل مراتب عاليه معروف است و از قرار مذكور صحبت بعضى ارباب مكاشف و اصحاب كرامت را دريافته كه از جمله مرحوم آقا عبد الحسين نجار مريد مرحوم حاجى محمد جعفر كبود راهنگى باشد .
. . . بارى فقير معزى اليه هرگاه محاوره مىنمايد از خويشتن به حقير تعبير مىكند ، اگرچه تحصيل علمى به حسب اظهار خودش نكرده است و درسى بجز كتابهاى فارسى و انحاى آنها نخوانده ليكن در تكلم و محاورت نهايت زيركى و هوشمندى را دارد . فعلا از علاقهء هر عايقه مستخلص است . تاكنون زن اختيار نكرده است و اولاد نيافته است ، برادرش ميرزا رحيم منشى كه در خراسان از مشاهير اهل قلم بود و در سنه ماضيه كه سال 1300 هجرى باشد رحلت نمود .
فقير محمد على از حطام دنيوى ، باغى و زمينى و آسيايى و دكاكين چند دارد . بعضى از اهل خبرت نقل كردند كه سالى يكصد تومان اجاره باغ و زمين اوست و صومعهء مشار اليه ما بين باغ و اين زمين واقع شده و مايه معيشت فقير همين وجوه است ، و اين املاك مىگويند به ارث به او رسيده از كسى نياز قبول نمىكند ، يك دو نفر خادم دارد .
هامش
( 1 ) . فراموشى : فرهنگ عميد .
( 2 ) . هوشيارى : فرهنگ عميد .