عبارتست از آنكه از آنچه به درد دين و دنياى او نمىخورد اجتناب كند و از ما لا يعنى دورى گزيند و سعى كند تا خلاف رضاى خدا در قول و فعل از او صادر نگردد ، ولى كمكم اين مراقبه شدّت يافته و درجه به درجه بالا مىرود . گاهى مراقبه عبارتست از توجّه به سكوت خود و گاهى به نفس خود و گاهى به بالاتر از آن از مراتب حقيقت از اسماء و صفات كلّيّهء الهيّه . و مراتب و درجات آن إن شاء اللّه تعالى بيان خواهد شد .
بايد دانست كه مراقبه از اهمّ شرائط سلوك است ، و مشايخ عظام را در آن تأكيداتى است ، و بسيارى آن را از لوازم حتميّهء سير و سلوك شمردهاند ، چه آن به منزلهء حجر اساسى است ، و ذكر و فكر و ساير شرائط بر آن حجر بنا نهاده مىشود ، لذا تا مراقبه صورت نگيرد ذكر و فكر بدون اثر خواهد بود . مراقبه حكم پرهيز از غذاى نامناسب براى مريض را دارد ، و ذكر و فكر حكم دارو ، و تا وقتى كه مريض مزاج خود را پاك ننمايد و از آنچه مناسب او نيست پرهيز نكند دارو بىاثر خواهد بود ، و چه بسا گاهى اثر معكوس مىدهد ، لذا بزرگان و اساتيد عظام اين راه ، سالك بدون مراقبه را از ذكر و فكر منع مىكنند و ذكر و فكر را بر حسب درجات سالك انتخاب مىنمايند .
هفتم : محاسبه
و آن عبارت است از اينكه وقت معيّنى را در شبانه روز براى خود معيّن كند و در آن وقت به تمام كارهاى شبانه روز خود