مجمع علوم و فنون ، بحرى موّاج و سراجى وهّاج ، در خدمت اساتيد عصر همچون ميرزاى شيرازى و مرحوم حاجى شيخ محمّد باقر اصفهانى و غيرهما ، معقول و منقول را استفاده نموده در عتبات عاليات ، به سختى مىگذرانيد . نگارنده مدتى از خدمتش معقول و منقول استفاده كرد . أفسوس كه چون به شيراز رفت مقارن سنه 1326 ( هزار و سيصد و بيست و شش ) مقتول گشت . - رحمة اللّه عليه - . » « 1 » مرحوم آقا بزرگ تهرانى نيز در باره اين شهيد سعيد مىنويسد :
« شيخ محمّد باقر فرزند عبد المحسن فرزند سراج الدّين اصطهباناتى شيرازى عالمى بزرگ و حكيم و الا مقام است . او در اصفهان از جمله شاگردان علّامه شيخ محمّد باقر فرزند « محشى كتاب معالم » است كه از او اجازهء اجتهاد يافته و پس از بازگشت به شيراز مرجع تدريس و ديگر امور آن ديار مىشود .
در مدت زندگى در شيراز بين او و حاكم شيراز اختلاف افتاده لذا از آن جا خارج و راهى سرزمين سامرّاء مىگردد و در آن مكان مقدّس از محضر مجدّد بزرگ ميرزاى شيرازى استفاده مىنمايد و پس از وفات آن مرحوم به نجف اشرف مشرّف مىشود و مشغول تدريس و اقامه نماز جماعت مىگردد و در حدود سال 1319 به شيراز مراجعت نموده ، كار او بالا مىگيرد و به علت ترقى در علم و كار خود ، رهبرى مردم شيراز را در قيام مشروطيت به عهده گرفته تا اينكه به همراه سيّد احمد معين و ديگران ( 1326 ق - 1286 ش 17 اسفند ماه ) به مقام رفيع شهادت مىرسد .
عالم جليل سيّد محمّد شفيع كازرونى بوشهرى در رثاى وى قصيدهاى سروده كه ماده تاريخ آن را در مصراع آخرين بيت چنين آورده است « تاريخ فوت شيخ - مغفور - أتى » و ديگر شاعران فارسى زبان واقعه شهادت او را به نظم آوردهاند كه به رسم « مراثى الشهداء » به چاپ رسيده است .
هامش
( 1 ) - ص 18 و 19 .