4 . تسنيم المغربين فى شرح منازل السائرين : شرح مزجى و فارسى اثر شمس الدين محمّد بتاركانى طوسى ، متوفّى به سال 891 ه . ق « 1 » .
كمال الدين عبد الرزّاق بن جمال الدين ابو الغنائم كاشانى ، متوفّى به سال 735 - يا 736 - ه . ق از عرفاى نامى عصر خويش بود . او در ضمن مكتوبى كه به علاء الدوله سمنانى نگاشته ، علّت گرايش خود به مباحث عرفانى و ذوقى و اسامى برخى از مشايخ و اساتيدش را چنين بيان كرده است :
و چون در اوايل جوانى از بحث فضليّات و شرعيّات فارغ شده بود ، و از آنها بحثها و بحث اصول فقه و اصول كلام ، هيچ تحقيقى نگشود ، تصوّر افتاد كه بحث معقولات و علم الهى و آنچه بر آن موقوف بود مردم را به معرفت رساند و از اين تردّدها باز رهاند . مدّتى در تحصيل آن صرف شد و استحضار آن به جايى رسيد كه بهتر از آن صورت نبندد ، و چندان وحشت و اضطراب و احتجاب از آن پيدا شد كه قرار نماند ، و معلوم گشت كه معرفت مطلوب از طور عقل برتر است . چه در آن علوم هرچند حكما از تشبيه به صور و اجرام خلاص يافتهاند ، در تشبيه به ارواح افتادهاند . تا وقتى كه صحبت متصوّفه و ارباب رياضت و مجاهده اختيار افتاد و توفيق حقّ دستگير شد .
و اوّل اين سخنان به صحبت مولانا نور الدين عبد الصمد نطنزى - قدّس اللّه تعالى روحه - رسيد ، و از صحبت او همين معنى توحيد يافت ، و فصوص و كشف شيخ يوسف همدانى را عظيم مىپسنديد ، و بعد از آن به صحبت مولانا شمس الدين كيشى رسيديم . . .
. . . و همچنين به صحبت مولانا نور الدين ابرقوهى ، و شيخ صدر الدين روزبهان بقلى ، و شيخ ظهير الدين بزغش ، و مولانا اصيل الدين ، و شيخ ناصر الدين و قطب الدين - ابنا ضياء الدين ابو الحسن - و جمعى بزرگان ديگر رسيدم . « 2 »
كاشانى در زمينههاى عرفان عملى ، اصطلاحات صوفيه ، تأويل آيات الهى ، تفسير روايات ، شرح منابع عرفان نظرى ، آثار ارزشمند و قويمى از خود به يادگار گذاشته است كه مهمترين آنها عبارتند از : اصطلاحات الصوفية ، شرح منازل السائرين ، شرح فصوص الحكم و تأويلات القرآن الكريم .
او در آغاز شرح خود بر منازل السائرين تصريح كرده است كه : برخى از عرفا ، دوستان و يارانش از او درخواست كردند تا كتاب منازل را شرح كند ؛ و او به دليل دشوارى چنين كارى از
هامش
( 1 ) . ر . ك : شرح عفيف الدين التلمسانى على منازل السائرين ، ص 37 .
( 2 ) . نفحات الانس ، ص 487 .