باب الإخبات
قال اللّه تعالى :
وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ
« 1 » « 2 » .
« اخبات » ساكن شدن است به سوى كسى كه منجذب و كشيده مىشود به سوى او به قوّت شوق ؛ فرمود خداى تعالى كه :
وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِمْ
« 3 » يعنى ساكن شدند به سوى او ؛ و از اين جهت بود كه گفت شيخ :
[ معناه ]
الإخبات من أوائل مقام الطمأنينة ؛ و هو ورود « 4 » المأمن « 5 » من الرجوع و التردّد .
يعنى : ورود سيركننده است به موضع امن از رجوع به سوى موطن نفس و تفرّق ، و از تردّد در قصد و سير ؛ به انسى كه يافته است او را از نور تجلّى و وارد غيبى و خطاب خفىّ .
و هو على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى : أن تستغرق العصمة الشهوة ؛
( يعنى : [ مرتبهء اوّل ] آن است كه مستغرق كند عصمت شهوت را ) به استيلاى نور حقّ بر نفس ؛ پس منوّر مىگرداند نفس را و برمىكند و خوار و شكسته مىكند شهوت را بالكلّيه . پس اين نور بتحقيق « 6 » كه افاده كرده و فايده داده است به آن نفس هيئتى نوريّه را كه معارضهكننده است از براى ظلمت شهوت ؛ و اين هيئت « 7 » است عصمت مستغرقه از براى شهوت ، كه خرابكننده است مر شهوت را به
هامش
( 1 ) . اصل : المختبتين .
( 2 ) . حجّ / 34 .
( 3 ) . هود / 23 .
( 4 ) . اصل : ورد .
( 5 ) . در برخى از نسخههاى « ك » المسافر .
( 6 ) . اصل : تحقيق .
( 7 ) . اصل : هيبت .