دعاى دولتش باشد و نفع آن نيز به يمن دولت آن عالىرتبت به همگنان رسد ، مترتب سازد و تحفه [ اى ] به جهت محفل عاليش پردازد ، در ضمن چند فقره از كلام .
و چون مبناى سخن بر ذوق نهاد ، طريق خطابيات به فهم امثال خود اقرب يافت و از جادهء براهين منطقى ، طلبا للاختصار ، عنان خامه برتافت و ترتيبش به عدد سبعهء سياره بر هفت كوكب داده ، آن را كواكب الثواقب نام نهاد . چه ، فى الحقيقة هر يك از آن به نظر دانش اخترى است رخشنده و نزد اهل ذوق آفتابى است فيض بخشنده ؛ و كوكب اوّل به طريق مقدمه در فضل دانش است ، و دوّم در كيفيت دانش ، و سيّوم در بيان اثبات واجب و توحيد او تعالى بر طبق ذوق و وجدان عقل ، و چهارم در همين مطلب بر وفق اصطلاح صوفيه و عرفا [ و ] پنجم در ايما و اشاره به دانستن آن نفس كه [ به ] موجب حديث شريف « من عرف نفسه فقد عرف ربّه » « 1 » شناخت او ، موجب شناخت ربّ است ، تعالى و تقدّس [ و ] ششم در حلّ مسئلهء قضا و قدر و تحقيق معنى سرنوشت كه از مهمات اعتقاد است [ و ] هفتم در بيان حكمت و سرّ اختلاف علما و مذاهب ؛ و موجب اختصاص اين امور به ذكر زيادتى ميل طباع بود به سوى آن . رجا از اهل « 2 » فضل واثق است كه به مضمون « لا تنظر الى من قال » عمل نموده ، قلم عفو بر جمع آن كشند . چه اظهار اين معانى نزد ارباب دانش سهو است و خطا ؛ و به رقم اصلاح چهرهء خبط و لغو آن بيارايند . حق سبحانه و تعالى اين كلمات را موجب نفع طالبان حقيقت و سبب كثرت دعاى دولت دارين شاهد ايوان ايالت و نقابت سازاد ، بمنّه وجوده و اللّه الموفق و المعين .
كوكب اول در فضيلت دانش از روى اختصار
بدان - علّمك الله ما لم تعلم - كه غرض از ايجاد عالم ظهور مراتب علم است [ 1 ] ؛ چه وجود عالم فى الحقيقة وجود علمى است و افراد عالم صور علمى حقند و از
هامش
( 1 ) . مصباح الشريعة ، ص 13 . غرر الحكم ، ج 5 ، ص 194 . روض الجنان ، ج 2 ص 174 .
( 2 ) . مج : اهل فضل است .