عند التوليد به آن جانب متوجه مىشوند . و توجه به قطب شمالى و ديدن آن و بنات النعش صحت و تقويت چشم را مفيد است . پس توجه به كعبه به جهت توجه نفس عالم روحانى مؤثر باشد . و نيز مقرر حكماست كه خواص مواضع به حسب استيلاء كواكب بدان در ازمنهء مختلفه مىباشد ، پس تحويل قبله را كه به وحى الهى شده حكمتى روشن باشد .
و اما زكات و تصدّقات و فعل حسنات و ترك سيّئات ، سرّش آنكه ملك ترك كه از مبادى توحيد است و تخلق به اخلاق اللّه [ را ] قوى مىسازد ، و حكمتش آنكه چون دعا از جمله اسباب كون است و اينها جالب دعايند . و نيز رفع احتباس و اختصاص نفع مشترك مىشود . چه منافع دنيوى مشترك است و نظام عالم كه اجلّ فوائد اعمال است به حصول مىپيوندد . پس مبالغه در اداى اين اعمال زياده باشد ؛ چنانچه در شريعت مقرر است و از اين اسرار و حكم صاحب ذوق را شوق به ادراك جميع مىرساند و همين قدر اشاره كافى است طالب صادق را . و اگر ملحدى بگويد كه از كجا كه قرار افعال شرعى مطابق نفس الامر است ؟ گوييم : از آنجا كه موجب انتظام و صلاح عالم است ؛ چنانچه همهء عاقلان را مكرر تجربه شده كه هرجا كه عمل موافق شرع بيشتر ، رفاهيت خلق بيشتر و از فسق چه خرابها كه شده و مىشود . و بالفعل همين عمل خود را تجربه بايد نمود تا ظاهر شود . پس اعمال انسان را در عالم آن اثر است كه غذا را در بدن و باز اثر صلاح و فساد عالم هم به انسان عايد مىشود و كاشتهء خود را انسان مىدرود . و مثل انسان با عالم ، مثل دل است با بدن ، كه صلاح دل ، صلاح تمام بدن است و فساد دل ، فساد تمام بدن . و نيز مثل نسبت پادشاه است با رعيت و ملك كه خوبى و صلاح پادشاه موجب معمورى و رفاهيت ملك و مردم است و عكس نيز . و چون نسبت انسان به عالم به وجوه متعدده مذكور شد ، نسبت افراد انسان با يكديگر همان است كه شيخ سعدى - عليهالرحمه - فرموده كه :
بنىآدم اعضاى يكديگرند * كه در آفرينش ز يك جوهرند