هركس كه شود مال جهان را صاحب * گويند كه صادق است و باشد كاذب
معروف بابلهى است داناى فقير « 1 » * با آنكه بود بر همه اقران غالب
شكايت از احتياج و افتقار كه سبب ضعف است و انكسار
غالبت كلّ شديدة فغلبتها * و الفقر غالبنى فأصبح « 2 » غالبى
إن أبده يفضح و إن لم أبده * يقتل فقبّح وجهه من صاحب
مغالبة و غلاب : غلبه جستن بر كسى . و أصبح : بمعنى صار . و إبداء : آشكارا كردن .
و فضحه يفضحه فافتضح : إذا انكشف مساويه « 3 » ( از ثالث ) . و تقبيح : زشت گردانيدن . و صاحب : يار . و شديدة صفت « حادثة » محذوف . و قبّح وجهه دعاى بد ، و صاحب تمييز ، أى قبّح وجه صاحب هو الفقر ، قال الشّاعر :
للّه درّ أنوشروان « 4 » من رجل * ما كان أعرفه بالدّون و السّفل
و در بعضى نسخ بجاى يفضح و يقتل معروف « أفضح » و « أقتل » مجهول .
مىفرمايد : غلبه جستم بر هر حادثهء سخت ، پس « 5 » غالب شدم بران ، و فقر غلبه جست بر من ، پس گشت غالب بر من . اگر آشكارا مىكنم آن را ، رسوائى مىكند ، و اگر « 6 » آشكارا نمىكنم آن را ، مىكشد . پس زشت گردانيده باد روى يارى كه فقرست ! س :
هر حادثهاى كه محنتش بسيارست * غالب شدهام بران و اينم كارست
جز فقر كه غالب است و گر فاش كنم * عارست و گر نهان كنم دشوارست
اظهار استحقاق و حرمان و ايمان بتقدير رحمن
فلو كانت الدّنيا تنال بفطنة * و فضل و عقل نلت أعلى المراتب
هامش
( 1 ) .G: حقير .
( 2 ) .C: و اصبح .
( 3 ) . صحاح : 391 .
( 4 ) .G: انوشيروان .
( 5 ) .G: + سخت .
( 6 ) .E: - اگر .