و دأب فلان فى عمله دأبا : أى جدّ و تعب « 1 » ( من الثّالث ) . و الإدراك : اللّحوق ، يقال : مشيت حتّى أدركته و عشت حتّى أدركت زمانه . « 2 » و الثّار : طلب الدّم ، و أصله الهمز . و الصّبر : حبس النّفس عن الجزع ( از ثانى ) . و اتعاب : ( بفتح ) جمع تعب بمعنى رنج و ( بكسر ) رنجانيدن . و تقصير : سستى كردن . و قتل : كشتن ( از اوّل ) . و حزب : گروه . و هنالك : اينجا ، براى اشارت به زمان ، مثل :
هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ
« 3 » . و نفع : سود كردن ( از ثالث ) . و ظلم : ستم كردن . و عذر : بهانه . و إعتاب : خشنود كردن .
مىفرمايد : رحمت كناد خدا قائم ما را ، همراه قيامت ، و حال آنكه مردم در كار خود يا در تعب آن مصائب باشند . او دريابندهء طلب خونست مرا ، اى حسين ، بلكه مر ترا ، پس صبر كن براى رنجهاى آن مصائب . براى هر خونيست هزار هزار « 4 » خون ، و تقصير نكند در كشتن گروههاى آن مصائب . آن زمان سود ندهد آن ظالمان را گفتار بعذر و خشنود كردن آن . س :
آن دم كه شود ظهور مهدى واقع * مهرم شود از برج ولايت طالع
چون خون من از اهل ضلالت طلبد * هر عذر كه گويند نباشد نافع
حكايت « 5 »
در سنهء ستّ و ستّين هجرى مختار بن ابى عبيدهء ثقفى در كوفه به مشورت امام محمّد بن « 6 » حنفيّه خروج كرد و امام محمّد را « مهدى » مىخواندند « 7 » و او را « خليفهء مهدى » ، و شمر بن ذى الجوشن و عمر بن سعد و حفص ، پسر او را ، بكشت و سرهاى ايشان را به مدينه نزد امام محمّد « 8 » فرستاد و هركه در قتل امام حسين و متعلّقان سعى كرده بود بكشت . و ابراهيم بن مالك بن اشتر از قبل او با عبيد اللّه بن زياد محاربه كرد و او را بقتل آورد . و امام حسن عسكرى در تفسير خود روايت كند كه مرتضى فرمود « 9 » : « سيقتل ولدى
هامش
( 1 ) . صحاح : 123 .
( 2 ) . همان : 1582 .
( 3 ) . الأحزاب : 11 .
( 4 ) .A: - هزار .
( 5 ) .D: - حكايت .
( 6 ) .CG: - بن .
( 7 ) .D: مىخوانند ،E: ميخوندند .
( 8 ) .C: + باقر .
( 9 ) .ADEG: فرموده .