وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ * إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ
« 1 » و « إنّكم سترون ربّكم كما ترون القمر فى « 2 » ليلة البدر لا تضامون فى رؤيته » « 3 » و « رأيت ربّى فى أحسن صورة » و « رأيت ربّى فى صورة شابّ أمرد قطط » .
و منقول است كه ابو ذرّ غفارى گفت : « يا رسول اللّه ، هل رأيت ربّك ؟ » فرمود : « نورانى أراه . » و منزّهه « 4 » صورت رقميّهء « 5 » « نورانى » را در لفظ دو كلمه مىسازند : « نور » و « أنّى » بفتح همزه بمعنى من أين ، و مشبّهه آن را يك كلمه مىدارند ، مثل « روحانى » .
و صوفيّه گويند حقّ « 6 » بحسب ذات منزّه است از تنزيه و تشبيه و در مراتب اسما و صفات موصوف است به هر دو . و « 7 » كسى كه از تشبيه به تنزيه مىگريزد نمىداند كه تنزيه تشبيه است به مجرّدات « 8 » .
مح « 9 » :
فإن قلت بالتّنزيه كنت مقيّدا * و إن قلت بالتّشبيه كنت محدّدا
و إن قلت بالأمرين كنت مسدّدا * و كنت إماما فى المعارف سيّدا « 10 »
حضرت سيّد شريف ، قدّس سرّه « 11 » ، گويد : « متكلّمى و صوفيى مناظره كردند . متكلّم گفت : بيزارم از آن خدا « 12 » كه در سگ و گربه ظهور كند . و صوفى گفت : بيزارم از آن خدا كه در سگ و گربه ظهور نكند . حاضران مجلس جزم كردند كه يكى ازين دو كافر شد « 13 » . و كاملى سخن ايشان را توجيه كرد بهآنكه « 14 » متكلّم اعتقاد كرده كه سگ و گربه در غايت خسّتند « 15 » و ملابسه و مخالطه با ايشان نقصان تامّ است ، پس مقصود او بيزاريست از خداى ناقص ؛ و صوفى اعتقاد كرده كه در ملابسه و مخالطهء سگ و گربه هيچ نقصان
هامش
( 1 ) . القيامة : 22 - 23 .
( 2 ) .C: - فى .
( 3 ) . بخارى : 539 ، 4215 ، 6088 ، 6882 ، 6884 ، 6885 ؛ مسلم : 267 ، 1002 ، 5270 ؛ ترمذى : 2472 ، 2474 ، 2477 ، 2480 ؛ أبى داود : 4104 ، 4105 ؛ ابن ماجة : 173 ، 174 ، 175 ؛ أحمد : 7586 ، 8697 ، 10697 ، 10703 .
( 4 ) .E: متنزهه ،F: منزه .
( 5 ) .CG: رقمى .
( 6 ) .D: + تعالى .
( 7 ) .BF: - و .
( 8 ) .F: به مجرد ذات .
( 9 ) .C: نظم ،E: شعر .
( 10 ) . فصوص الحكم : 70 .
( 11 ) . جزAF: - قدس سره .
( 12 ) .D: خداى .
( 13 ) .A: شدند .
( 14 ) .D: با آنكه .
( 15 ) .F: خسيّتند .