شرح
( 1 ) . عيان الأعيان ، به كسر عين : يقين در ديدار . تركيب عيان الأعيان يعنى به يقين ديدن و معاينه چشمها . در جملهء ياد شده ديدار چشمان مادى را به مصحفى تشبيه كرده است كه تجلّى صفات جلال حق چونان تندبادى اوراق آن را درمىنوردد و از هم مىدرد .
( 2 ) . شارح با گنجاندن اسامى مراحل دهگانهء سلوك در خطبه خواسته است صنعت براعت استهلال را رعايت كرده باشد . شايان ذكر است كه شارح با مهارت ترتيب مراحل را رعايت كرده است .
( 3 ) . تشريف : خلعت و جايزه و پوششى كه امرا و پادشاهان براى بزرگ گردانيدن كسى به وى دهند . ناظم الاطبّاء . اضافهء تشريف به لولاك از نوع اضافهء تشبيهى است و شارح حديث قدسى « لولاك لما خلقت الأفلاك » را خلعت الهى بر اندام آدميان مىداند . آنچه در اينجا سؤال برانگيز است اينكه حديث ياد شده در شأن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله است ولى چرا شارح آن را در شأن تمام آدميان دانسته است ؟
( 4 ) . مهاد ارض : برگرفته است از آيهء 6 سورهء نبأأَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهاداًو اضافهء مهاد به ارض از مقولهء اضافهء تشبيهى است .
( 5 ) . موائد فوائد : اضافهء تشبيهى است كه فوائد حاصل از نفل و فرض را به مائدهء آسمانى تشبيه كرده است . موائد جمع مائده است به معناى غذاى آسمانى . « نفل » به معناى نافله است و نصّ معجم متن اللغه در تعريف آن چنين است : « كلّ عطيّة بتبرّع بها معطيها من صدقة أو عمل خير . . . و هي النفل » اين لغت مترادف مستحب است و مقابل فرض و واجب . ( از معجم متن اللغه ،