وزد ، نقاب حجاب غيبت از چهرهء جمال محبوب وى بردارد . و وجود « 1 » شاهد محبّ را در پرتو نور حضور محو و متلاشى سازد و به مقام جمع كه « كان اللّه و لم يكن معه شىء » جلوه اشارت نمايد .
شعر
شرّقني غرّبني ، أخرجني عن وطني « 2 » * إذا تغيّبت بدا ، و إن بدا غيّبني « 3 » 342
و الدّرجة الثالثة : « 4 » علم لدنّي ،
درجهء سيم ، علم « 5 » لدنّى است كه منشأ آن كشف و شهود است نه كسب و عمل ، به خلاف دو درجهء اوّل . و نام لدنّى از آيت « 6 » كريمه
وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً
« 7 » مأخوذ است .
إسناده وجوده ،
اسناد اين علم وجود و شهود وى است ؛ يعنى همچنانكه علوم « 8 » كسبى نقلى به تصحيح سلسلهء اسناد ثابت مىشود ، اين علم به « 9 » وجدان و شهود بر مكاشف و مشاهد ظاهر مىگردد .
و إدراكه عيانه ،
و ادراك اين علم به ديدن « 10 » معاينه است ، نه چون علوم عقلى « 11 » كه ثبوت آن موقوف بر دلايل موضحه و مقدّمات منتجبه است .
مصراع « 12 »
آنجا كه عيان است چه حاجت « 13 » به بيان است 343
و اطلاق الفاظ كشف و شهود و عيان استعاراتى است از براى تقريب به فهم ؛ و الّا عبارات و اشارات از اين مراتب معزولند .
هامش
( 1 ) . ج : چون .
( 2 ) . ج : وظنى .
( 3 ) . ج : غيبتى .
( 4 ) . ج : الثالثته .
( 5 ) . ع : - علم .
( 6 ) . ع : آيه .
( 7 ) . كهف / 65 .
( 8 ) . ع : علم .
( 9 ) . ج : - به .
( 10 ) . ج : بدين .
( 11 ) . ع : + است .
( 12 ) . ع : ع .
( 13 ) . ع : جاى .