و انس بر سه درجه است :
الدّرجة الأولى : الأنس بالشّواهد ؛
درجهء اول ، انس است به شواهد و مظاهر ؛ يعنى چيزهايى « 1 » كه ظاهر آن شاهد معنى است « 2 » از معانى حقيقى .
و هو استحلاء الذّكر ،
و انس به « 3 » شواهد ، عبارت از دريافتن حلاوت ذكر حقّ است .
و التّغذي بالسّماع ، « 4 »
و غذا پذيرفتن از استماع نام و كلام حق ، و از كلمات « 5 » نظم و نثر اكابر و مشايخ ، و « 6 » اصوات و الحان روحآميز روحانگيز ؛ كه چون به أسماع صافيه و آذان « 7 » واعيه 313 رسد ، غذاى روح مجروح شود . و گاه بود كه بدن نيز از آن متغذّى گردد و مدتى به غذا محتاج نشود .
و الوقوف على الإشارات .
و وقوف يافتن و مطلع شدن بر اشارات غيبى از عبارات غيبى ، چنان كه در كلام « 8 » مشايخ كبار به بعضى اشارات ، « 9 » اشارت فرمودهاند . و گاه بود كه از هواتف غيبى ، كلمات و ابيات ظاهر شود منبئ از اشارات ، و گاه بود « 10 » كه از كلام عوام در اثناى محاورات اشارات ظاهر گردد من غير قصد ، و گاه بود كه « 11 » از حاسّهء سمع و بصر اشارات واقع شود « 12 » و فهم اشارات را نهايتى نيست .
شعر
ففي كلّ شيء له آية * تدلّ « 13 » على أنّه واحد « 14 » 314
الدّرجة الثانية : الانس بنور « 15 » الكشف ؛
هامش
( 1 ) . ج : چيزهايى .
( 2 ) . ج : + از مشاهد .
( 3 ) . ج : - به .
( 4 ) . ج : با السماع .
( 5 ) . ج : كليمات .
( 6 ) . ج : - و .
( 7 ) . ج : ازان .
( 8 ) . ع : + اللّه .
( 9 ) . ع : - اشارات .
( 10 ) . ع : - بود كه .
( 11 ) . ج : - كه .
( 12 ) . ع : - و .
( 13 ) . ج : بدل .
( 14 ) . شعر از ابو العتاهيه است .
( 15 ) . ع : مع نور .