از جهت ترقّى وى از مشاهدهء « 1 » جميع اسباب و علل به معنى حكم ازلى و تأثير اوّلى اصلى .
اين ، اشارت به كشف سرّ قدر است و حالى « 2 » لطيف است ، نه آنكه نفس عيب خود را دفع و رفع كند .
فتوبة العامّة لاستكثار « 3 » الطاعة « 4 » فإنّه يدعوا إلى ثلاثة « 5 » أشياء :
پس توبهء عامّه از جهت بسيار شمردن طاعات است و آن به سه چيز داعى است ؛ و استكثار طاعت از جهت وعدهء حقّ است كه
فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ
« 6 » يعنى حق تعالى سيّئات تايبان را به حسنات مبدّل مىگرداند . پس توبه و توابع و لواحق آن « 7 » و هر طاعاتى كه بعد از توبه مىكند ، و حسناتى « 8 » كه بدل سيّئات در ديوان اعمال ايشان مىنويسند بسيار بود و آن سه چيز اين است :
إلى جحود نعمة « 9 » السّتر و الإمهال ،
و « 10 » آن « 11 » سه چيز كه استكثار طاعت ، داعى به آن است انكار نعمت ستر « 12 » حق است سيّئات را « 13 » ، و مهلت دادن و در عذاب تعجيل ناكردن . از آن جهت كه ايشان خود را مطيع و بىگناه دانند ، و همين گناه خود بس است مر ايشان را كه خود را بىگناه مىدانند و ستّارى حقّ « 14 » و صبورى حق را در تعجيل عتاب و عقاب « 15 » خود نمىبينند .
و رؤية « 16 » الحقّ على اللّه ،
دوم ، فساد كه از استكثار طاعت لازم مىآيد خود را بر خداوند تعالى حقى ديدن است از جهت كثرت طاعت ؛ كه ايشان را به آن از عذاب برهاند و به جنّت رساند ؛ و خود را از جهت وجود طاعت و عدم معصيت ، مستحق مراتب سنيّه 121 « 17 » و درجات عليّه داند « 18 » .
هامش
( 1 ) . ع : مشاهدهء وى از .
( 2 ) . ج : حال .
( 3 ) . ج : لاستكشار .
( 4 ) . ج : الطاعته .
( 5 ) . ج : ثلاثته .
( 6 ) . الفرقان / 70 .
( 7 ) . ع : - آن و هر .
( 8 ) . ج : حسنات .
( 9 ) . ج : نعمته .
( 10 ) . ع : - و .
( 11 ) . ج : - آن .
( 12 ) . ج : سرّ .
( 13 ) . ع : - را .
( 14 ) . ع : - حقّ .
( 15 ) . ج : - و عقاب .
( 16 ) . ج : رؤيته .
( 17 ) . ج : رفيعه .
( 18 ) . ع : مىدانند .