حسب مرتبهء عمل است در تمهيد و تأسيس آن هر چونكه بنياد كند چنان تمام شود ، و بنياد آن از پيش اين كس است
وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى
« 1 » و السّلام على وليّى و رحمة اللّه و بركاته .
* * * بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
مكتوب 293 - [ امر خداى و آخرت از راه عقل و رويّه معلوم گردد ، نه از راه حس و شهادت ]
من عبد اللّه قطب الى وليّى فى اللّه و حبيبى الامير محبّ الدّين الشيخ محمّد ، عافه اللّه و ايّده و قوّاه .
( اما بعد ) امر خداى و امر آخرت و آنچه از اين باب است از راه عقل و رويّه معلوم گردد ، نه از راه حس و شهادت ، و چون اين عالم ، عالم شهادت است ، ظهور و سلطان اينجا محسوسات را است و امور الهيه در بعضى اوقات كه اسباب رقّت قلب و انكشاف حجب فراهم مىآيد ، همچون برق مىدرخشد و باز كه غين بشريت منعقد شد ناپديد مىگردد و لهذا گفتهاند « اليقين خطرات » .
پس ثبات بر سلوك اين راه به معونت ملكه وفا تواند بود و هركس كه خود را اسير تصرفات اوقات سازد و هرگاه كه ذوق جليّه حق بالفعل او را حاضر باشد ، متابعت آن كند و الّا بازايستد ، صفت آن فريق داشته باشد كه
كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا
« 2 » و هميشه در مقام تلوّن باشد ، پس معلوم شد كه اساس سلوك راه حق بر صفت وفا است و نور وفا مستمدّ است از انوار ذات ، و در نهار كشف و ليل حجاب يكسان حاصل است ؛ و نور ذوق از انوار آفله است ، چون ارض بشريت ظلّ
هامش
( 1 ) . سوره نجم ، آيههاى 39 و 40 و 41 « و براى انسان جز حاصل تلاش او نيست ، و [ نتيجه ] كوشش او به زودى ديده خواهد شد ، سپس هرچه تمامتر وى را پاداش دهند » .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 20 « هرگاه كه [ رعد و برق ] بر آنان روشنى بخشد در آن [ زمين ] گام زنند و چون راهشان را تاريك كند [ بر جاى خود ] بايستند » .