و اين حقيقت نمايانگر تجلّى طبيعت اسلاماست چرا كه اين حقيقت در واقع تكاليف و تعاليمى براى همهء مردم مىباشد و باعث پرورش ارزشهاى همهء مردم مىگردد و از كودك تازه زاده شده تا پيرمرد مشرف بر مرگ ، زن و مرد را دربرمىگيرد ، چنان كه وقتى اسلام ما را به فراگيرى دانش و تلاش در كسب آن امر مىكند ، فقط به مردان دستور نمىدهد ، بلكه امرى است كه شامل جنس انسان ( اعمّ از زن و مرد ) مىشود و براى همين است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « طلب دانش بر هر زن و مرد مسلمان واجب است . » « 1 »
همچنين وقتى اسلام آدمى را به امر به معروف كردن و نهى از منكر فرامىخواند ، ميان زن و مرد در تحمّل مسؤوليّت هيچ فرقى دراين زمينه نمىگذارد . خداوند - عزّ وجلّ - مىفرمايد :
( وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضَهُمْ أَولِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ . . . ) « 2 » .
« و مردان و زنان با ايمان ، دوستان يكديگرند ، كه يكديگر را به كارهاى پسنديده وامىدارند و از كارهاى ناپسند باز مىدارند . . . »
اين شيوه فراگيرانه فقط به تقويتهاى سياسى منجرّ نمىشود ، بلكه در استحكام بخشيدن به پيوندهاى زندگى اجتماعى نيز مؤثّر است . به عنوان مثال : هر گاه يك مرد سياسى - در مذاهب و مكاتب بشرى - بخواهد براى به دست آوردن آزادى سياسى بيشتر مهاجرت كند و در برابر او احتمال دستگيرى ، زندان و ترور باشد ، مىبينيم كه نمىتواند زن و خانوادهاش را
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 1 ، ص 177 ، حديث 54 .
( 2 ) - سورهء توبه ، آيهء 71 .