يافت . براى اطلاع بيشتر ر . ك . رياض العارفين ، ص 8 - 207 و جستجو در تصوف ، ص 53 .
( 228 ) قطب ( جمع آن اقطاب ) : در نزد صوفيه عنوان كسى كه ، در هر دوره ، شيخ و سرور اولياء وقت محسوب مىشود ، و او را غوث هم مىگويند . به عقيدهء صوفيه ، وجود قطب در عالم به منزلهء وجود روح است در بدن . وى ، كه در هر زمان محل نظر خداوند است ، در واقع در هر امرى از علم خويش پيروى مىكند ، و محتاج به تقليد و حتى استدلال و اجتهاد نيست ، و علم او نيز تابع علم حق است ، و از اينجاست كه ، به عقيدهء صوفيه ، قطب قادر بر تصرف در عالم است . البته ، در هر زمان قطب يك تن بيش نيست ، اما آن كه بر اقطاب تمام ادوار مهترى دارد پيغمبر اسلام است ، كه باطن نبوت او قطبية الكبرى خوانده مىشود ، و شخص وى را صوفيه قطب الاقطاب مىخوانند . ( دائرة المعارف مصاحب )
( 229 ) مأخذ اين گفتهء شيخ محيى الدين اعرابى يافته نشد . شايد اين گفتهء وى در كتاب الفتوحات المكيه ، باشد .
( 230 ) بازى : باز بودن ( پرنده ) .
( 231 ) قرآن : لقمان ، بخشى از آيهء 33 .
( 232 ) وافى : وفاكننده به عهد ؛ لايق ، با كفايت . ( فرهنگ معين )
( 233 ) قرآن : الفتح ، بخشى از آيهء 10 .
( 234 ) قرآن : الاخلاص ، 1 .
( 235 ) امام محمد غزالى : شهرت ابو حامد محمد بن محمد بن محمد بن احمد طوسى ، معروف به زين الدين و ملقب به حجة الاسلام ، 450 - 505 هجرى قمرى ، يكى از بزرگترين علماء و متفكرين اسلام ، و صاحب تأليفات بسيار مشهور در فقه و اصول ، فلسفه و منطق ، تفسير ، عرفان ، و اخلاق ، براى اطلاع بيشتر ر . ك . جستجو در تصوف ، ص 103 - 85 و رياض العارفين ، ص 210 - 209 .
( 236 ) اين گفتهء امام محمد غزالى را بدين شكل در آثارش نيافتم . براى اطلاع از نظرات و گفتههاى وى در باب كبر و غرور و نكوهش غرور . ر . ك . كيمياى سعادت ، ج 1 ، ص 143 و احياء العلوم ، ج 6 ، ربع مهلكات ، ص 1099 و 3 - 1501 و همچنين احياء العلوم ، كتاب نكوهش غرور ، ص 1147 - 1076 .
( 237 ) سهروردى : شهاب الدين ( عمر ) سهروردى ، شهرت شيخ الاسلام شهاب الدين ابو حفص عمر بن محمد سهروردى ، 539 - 632 هجرى قمرى ، از مشايخ معروف صوفيه و از مؤسسين طريقهء معروف به سهرورديه . براى اطلاع بيشتر ر . ك . جستجو در تصوف ، ص 178 - 172 و رياض العارفين ، ص 8 - 147 و مقدمهء استاد جلال الدين همائى بر مصباح الهدايه ، ص 30 - 28 .
( 238 ) زاويه : كنجى در خانقاه و مانند آن كه درويش در آنجا به خلوت و رياضت مىنشيند .
( 239 ) مأخذ اين گفتهء شيخ شهاب الدين سهروردى يافته نشد .
( 240 ) عبد القادر جيلانى ( يا جيلى ) ، ( - گيلانى ) : شهرت ابو محمد عبد القادر بن ابو صالح گيلانى ، 470 ( يا 471 ) - 561 هجرى قمرى ، عارف و زاهد و صوفى و واعظ حنبلى مشهور قرن ششم هجرى قمرى ، كه سلسلهء قادريه از صوفيه منسوب بدوست . براى اطلاع بيشتر ر . ك . جستجو در تصوف ، ص 171 - 164 .
( 241 ) مأخذ اين گفتهء شيخ عبد القادر جيلانى يافته نشد .
مرآت الافراد ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: پير جمال الدين محمد اردستانى
ص٣٠٣