مقتدر كه مركز آن سمرقند بود ، بوجود آورد . امير تيمور در 17 شعبان سال 807 هجرى قمرى در شهر « اترار » « 2 » فوت كرد و جسدش را به سمرقند بردند و در آنجا به خاك سپردند .
پس از مرگ امير گوركان ميان 36 فرزند و نوه ذكورش اختلاف واقع شد . در نتيجه دولت او پس از وفاتش به تدريج از هم گسيخت و جانشينان او نتوانستند ممالك او را تحت نظم و ادارهء صحيحى درآورند .
امير تيمور چهار پسر داشت به نامهاى :
1 ) امير غياث الدين جهانگير فرزند ارشد امير تيمور كه در زمان قدرت تيمور به سال 777 هجرى قمرى فوت نمود و از او دو پسر به نامهاى سلطان محمد و پيرمحمد باقى ماند . سلطان محمد نيز پيش از مرگ تيمور در سال 805 درگذشت ولى پيرمحمد را امير تيمور به عنوان وليعهد خود تعيين نمود .
2 ) امير معز الدين عمر شيخ كه در سال 795 هجرى قمرى از طرف امير تيمور به حكومت فارس و كرمان منصوب گشت در سال 796 در نزديكى بغداد كشته شد . از عمر شيخ پسرانى به نامهاى پيرمحمد ، ميرزا رستم ، ميرزا اسكندر و ميرزا بايقرا بجاى ماندند .
3 ) امير جلال الدين ميران شاه كه حكومت عراق و آذربايجان را داشت در سال 810 هجرى قمرى به دست قرايوسف تركمان كشته شد . « 3 » از جمله پسران او ابو بكر ، عمر و خليل سلطان بودند .
4 ) امير معين الدين شاهرخ ( شاهرخ ميرزا يا شاهرخ بهادر ) در ربيع الثانى سال 779 هجرى قمرى به دنيا آمد و در 25 ذىحجهء سال 850 هجرى قمرى فوت كرد . شاهرخ چهارمين پسر و جانشين واقعى امير تيمور گوركانى بود . شاهرخ از تمام پسران امير تيمور كارآمدتر و مشهورتر بود . سرانجام پس از كشمكشهائى رسما به جاى پدر به سلطنت نشست .
امير تيمور در حيات خود ممالك تصرف شده را ميان پسرها و نوادههايش تقسيم كرده بود و پسر غياث الدين جهانگير يعنى پيرمحمد را به جانشينى خود انتخاب نموده بود ولى سران حكومت تيمورى چون پيرمحمد را شايستهء سلطنت نديدند ، نوهء ديگر تيمور يعنى خليل سلطان فرزند ميران شاه را به فرمانروائى برگزيدند . « خليل سلطان » كه مملكتش ماوراءالنّهر و مدت 40 سال سلطنت كرد ، در سال 812 هجرى قمرى در حدود رى فوت نمود . » « 4 »
با انتخاب پيرمحمد و سپس خليل سلطان بود كه افتراق و دودستگى در ميان بازماندگان تيمور آغاز گشت و جنگ ميراثخواران تيمور پايان نگرفت تا سرانجام ممالك وسيع تيمور به دو قسمت بزرگ تقسيم شد :
1 ) قسمت غربى كه شامل ايران غربى ، عراق عرب ، الجزيره ( شمال عراق كنونى ) ، ارّان ، گرجستان و ارمنستان بود كه بالاخره تحت حكومت جلال الدين ميران شاه و پسرانش ابو بكر و
هامش
( 2 ) « اترار » هماكنون در تركستان شوروى واقع است .
( 3 ) براى چگونگى و اطلاع بيشتر ر . ك . احسن التواريخ ، ص 45 .
( 4 ) ر . ك . احسن التواريخ ، ص 61 .