و تعبير عبارت است از گذشتن از صورت مرئى به امر ديگر كه مقصود و مراد از صورت مرئيّه اوست .
و كانت البقر سنين فى المحل و الخصب .
يعنى مراد از صورت بقر عجاف سالهاى قحط و غلا بود ، و مراد از صورت بقر سمان سالهاى خصب وسعت .
فلو صدق فى الرّؤيا لذبح ابنه .
و اگر ابراهيم در رؤيا بىتاويل صادق بودى هرآينه ذبح فرزند خود كردى چنان كه در خواب ديده بود .
و إنّما صدّق الرّؤيا فى أنّ ذلك عين ولده ، و ما كان عند اللّه إلّا الذّبح العظيم فى صورة ولده .
و تصديق نكرد ابراهيم عليه السلام رؤياى خويش مگر درين معنى كه صورت مرئى را عين ولد خود پنداشت و قصد ذبح او كرد و نزد حق ذبح عظيم بود كه در صورت ولد او نمود .
ففداه لما وقع فى ذهن إبراهيم عليه السّلام ما هو فداء فى نفس الأمر عند اللّه .
پس حضرت الهى فدا داد ذبح عظيم را از براى آنچه در ذهن ابراهيم واقع شد از صورت پسر خويش و در نفس امر اين كبش فداى او نبود چه حق سبحانه و تعالى امر به ذبح ولد نكرده بود تا ذبح فداى او باشد .
فصوّر الحسّ الذّبح و صوّر الخيال ابن إبراهيم .
پس حسّ تصوير ذبح كرد كه مراد اللّه بود و خيال تصوير كرد ابن ابراهيم را ، زيرا كه مراد در صور خياليهء آن معانى است كه برحسب مناسبت به آن صور ظاهر شده است نه نفس آن صورت .
فلو رأى الكبش في الخيال لعبّره بابنه أو بأمر آخر .
پس اگر كبش ديدى در خيال و خواب را محتاج به تعبير دانستى هرآينه آن را تعبير به پسر خود كردى يا به امر ديگر از آن صورت مطلوب باشد .
شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — صفحة 385
مساهمون: حسين بن حسن خوارزمي
ص٣٨٥