رخصت سخنى به همان گونه دارد : « طريقهء اهل اللّه بر انواع است : بعضى به رخصت عمل كردند و ايشان را مقصود از رخصت نفع خلق بود نه وجود خود . و بعضى به عزيمت عمل كردند ، و هم مقصود ايشان نفع خلق بود نه وجود خود . اما نفع خلق در عمل به عزيمت بيشترست و ظهور در آن تمامتر و از خطر دور تر » .
ص 8 س 10 . خواجه عبد الخالق غجدوانى -
براى اطلاع از شرح حالش به مقدمهء اين كتاب مراجعه شود .
ص 8 س 14 . محمد بن الواسع -
ابو بكر محمد بن واسع بن جابر الازدى البصرى از عباد و زهاد و فقهاء و قراء بصره است و از طبقهء تبع تابعين . هر چند اندك روايت است ، ولى از ثقات اهل حديث بشمار است . در فتوحات اسلامى نيز شركت داشته . وفاتش در 123 ( يا 120 ) اتفاق افتاده است . براى ترجمهء احوالش رك : الاعلام زركلى 7 / 358 و مآخذ آن . و نيز التاريخ الكبير امام بخارى 1 / 255 . ميزان الاعتدال فى نقد الرجال 4 / 58 . تذكرة الاولياء / 56 - 57 . شذرات الذهب 1 / 161 - 162 . ترجمهء تاريخ نيشابور / 14 . صفة الصفوة 3 / 190 - 195 .
ص 8 س 15 . رسيدن ايشان به بلاد ماوراءالنّهر بنقل صحيح ثابت شده است -
محمد بن واسع همراه لشكر اسلام به خراسان و ماوراءالنّهر رفته است . مؤيد سخن مؤلف آنكه : امام بخارى روايت مىكند كه ربيع اليحمدى او را در بازار مرو ، به گاه معاملهء خرى ديده است ( التاريخ الكبير 1 / 256 ) . و نرشخى ( متوفى 348 ) نوشته است كه محمد بن واسع در افشنه از مضافات بخارا مسجدى بنا كرده است ، « و دعا در وى مستجاب است و مردمان از شهر آنجا روند و تبرك كنند » ( تاريخ بخارا / 22 ) .
برخى از كتب مزارات ، قبر محمد بن واسع را در سمرقند نوشتهاند چنان كه در سمريه ( ص 30 ) آمده است : « مزار فيض آثار حضرت محمد بن واسع بدرون شهر در شرقى راه عام كه مردم به دروازهء آهنين - كه آن را دروازهء حضرت شاه مىگويند - مىروند در ته ديوار قلعهء شهر واقع است . گويند كه ايشان از اصحاب حضرت شاه [ يعنى قثم بن عباس بن عبد المطلب ] بودهاند . مسجدى كه در يلى مزار ايشان است محل اجابت دعاست » .
قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند ) — صفحة 114
مساهمون: خواجه محمد پارساى بخارائى ( پارسا )
ص١١٤