جز هستى گفتن ، روى نيست و جسم و عرض و جوهر گفتن همه محال است از بهر آن كه خداى تعالى ما را خبر نكرد و به شريعت نيامد .
ابن عطا گفت : حق تعالى روح را بيافريد پيش از جسدها ، لقوله تعالى :
« وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ »
« 1 » يعنى الارواح ثم :
« صَوَّرْناكُمْ »
« 1 » يعنى الاجساد .
و گفت « 2 » : روح لطيف است اندر كثيفى قايم گشته است هم چون بصر كه جوهرى لطيف است اندر كثيفى قايم گشته است يعنى حدقه .
و [ از ] آن كثيف اول جسم مىخواهد .
قال ابو بكر محمد الواسطى قدس اللّه سره : « للارواح « 3 » عشرة مقامات :
اولها : ارواح المخلطين « 4 » فى غمة محجوبة لا يدرى ما يراد بها . و الثانية « 5 » :
لاهل الاقتصار فى مواريث الاعمال فهم مسيرون « 6 » فى سماء الدنيا بروح اعمالها و ميراثها « 7 » . و الثالثة : للمتصدقين « 8 » فهم فى السماء الثانية يسرح « 9 » فى لذات صدقها و كان اعمالها تسرح مع الملائكة . و [ الرابعة ] « 10 » منزلة « 11 » الصادقين فى السماء الثالثة تشهد دمائها « 12 » و تسرح فى صفائها مع الروحانيين .
و الخامسة : ارواح طائفة شاهدت المنن فعلقت فى قناديل تحت العرش تمسى بالرحمة و تغدوا باللطف . و [ السادسة ] « 13 » طايفة ( و ) هم الشهداء فى
هامش
( 1 ) - سورهء 7 - اعراف آيهء 11
( 2 ) - فاعل گفت ابن عطا نيست
( 3 ) - در خلاصه الارواح عشرة مقامات است و آن چه نقل شده از شرح تعرف است . ص 163 ج 2 .
( 4 ) - در شرح تعرف : ارواح المخلصين است ص 163 ج 2
( 5 ) - در خلاصه الثانى
( 6 ) - در شرح تعرف ج 2 ص 163 يسرحون آمده است .
( 7 ) - در شرح تعرف پارهاى از كلمات در اين عبارت متفاوت است بدين صورت : لاهل الاقتصاد فى موارث الاعمال فهم يسرحون فى سماء الدنيا يروح اعمالها و ميزانها ص 163 ج 2
( 8 ) - در خلاصه للمقتصدين آمده و تصحيح بر اساس شرح تعرف است . همان صفحه
( 9 ) - در خلاصه : تسرح
( 10 ) - در خلاصه نيست و از شرح تعرف نقل شده است .
( 11 ) - شرح تعرف ج 2 ص 163 منزلة ارواح الصادقين آمده است .
( 12 ) - در خلاصه :
وقاها و لفظ مزبور از صفحهء 163 جلد دوم شرح تعرف نقل گرديده است .
( 13 ) - در خلاصه نيست و از شرح تعرف ج 2 ص 163 نقل شده است .