گويند : ارواح همه يكسان است ، زيرا كه روح رسول - صلوات اللّه عليه - قدسى است و ارواح انبيا و صديقان همه ملكوتى است . پس قربت رسول - صلوات اللّه عليه - بيش از آن انبياست .
و ارواح صديقان مقربتر به نسبت با عام ، و شيخ فرمود كه : رويم - قدس اللّه روحه - كسى را فرمود كه : ليس هذا الامر إلا ببذل الارواح ، و الا فلا تشغل بترهات الصوفية .
شيخ - قدس اللّه روحه - گفت كه ، يحيى معاذ رازى گفت : اگر فرداى قيامت عذاب كردن خلق را به من حوالت كند ، من عاشقان را عذاب نكنم . گفتند : به چه سبب ؟ گفت : از براى آنكه گناه عشق اضطرارى است نه اختيارى . قال اللّه تعالى
: فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ
( 2 / 173 ) . اين سخن به يكى از كبار مشايخ رسيد ، گفت : اگر من يحيى را بديدمى ، با او خصومت كردمى ، كه چرا عشق را گناه خواند . عشق نه گناهيست ، شيخ روزبهان - قدس اللّه روحه - فرمود كه : امام احمد حنبل را گفتند : اين گروهى صوفيان در مساجد بىعلم به توكل نشستهاند امام گفت : كه علم است كه ايشان را نشانده است . گفتند كه : همت ايشان بر كبيرهاى است گفت : ندانم قومى بزرگتر از آن قوم كه از دنيا به كبيرهاى راضى شدهاند . گفتند : آن قوم برمىخيزند و رقص مىكنند . گفت : ايشان را ساعتى رها كنيد تا به حق تعالى شادمانى كنند .
شيخ گفت : حكمت بر سه نوع است حكمت است در اقوال و حكمت است در افعال ، و حكمت است در احوال . حكمت در اقوال عالمان راست ، و حكمت در افعال عابدان راست ، و حكمت در احوال عارفان راست و علامت حكمت آن است كه بنده مالك غضب خود شود .
شيخ گفت ، در حديث است كه : حق - جلّ و علا - طايفهاى از ملايك آفريده است كه كار ايشان آن است كه به شبگرد بندگان حق گردند . هركجا معدهاى خالى يابند از لقمهء حرام آن را معدن حكمت سازند و حكمت آنجا بنهند .
شيخ - قدس اللّه روحه العزيز - فرمود كه ، ذو النون مصرى چنين گويد كه : الزهاد ملوك الآخرة و هم مساكين العارفين . و ديگر فرمود كه : يحيى بن معاذ چنين گفت : حدود الزهاد حدود