قابليت درجت نبوت ندارند . ما را ازين سه چيز معلوم مىشود : اثبات مطلق كرامت و جواز اظهار كرامت و صحت ( اخبار -
C
) از آن . اما چون در حضور نبى اظهار كرامت از ولى ثابت داشتهاند ، و اظهار كرامت يا حجت بر منكران تواند بود و يا سبب رغبت مطيعان ، و آن هر دو مصلحت و وظيفهء انبياست ، و بوجود ايشان « 1 » از اولياء كفايت ، پس بدين تقدير در غير حضور نبى و عهد او بطريق اولى اظهار آن كرامت جائز باشد ، تا آن دو مصلحت بزرگ ضايع نشود .
اما اخبار متواتر در اثبات كرامت كه به نزديك ارباب اصول موجب علم قطعيا « 2 » است كه الخبر الثابت المتواتر على السنة قوم لا يتصور تواطيهم على الكذب هو موجب - العلم الضرورى . و يكى از اخبار [ كه ] از متواتر مشهورست درين كتاب آورده است ، آن حكايت از امير المؤمنين عمر ابن الخطاب است رضى اللّه عنه كه در مدينه بر منبر بود و ساريه در نهاوند پيش لشكر به مسافت يكماهه راه . امير المؤمنين رضى اللّه [ عنه ] او را آواز داد كه : سارية الجبل الجبل ! او بنهاوند بشنود « 1 » . و هم حديث امير المؤمنين رضى اللّه عنه كه او در مدينه دره « 2 » خود بجنبانيد ، در روم سر قيصر بر تخت از تن « 3 » . بيفتاد « 3 » . و حديث زهر آشاميدن « 4 » خالد رضى اللّه عنه بحيره « 4 » و امثال
هامش
( 1 ) - ازيشان
( 2 ) - فطعبا
( 3 ) - اربن ، ( تصحيح از روىC)
( 4 ) - بخبره .
رك : بمتن روايت الاصابة فى تمييز الصحابة و جامع كرامات الاولياء در ذيل .
( 1 ) اين داستان ساريه در بيشتر كتب صوفيه بعنوان نمونهاى براى اثبات امكان كرامات نقل شده است مانند : التعرف لمذهب اهل التصوف كلابادى ص 44 ؛ رسالهء قشيريه ص 159 ؛ اللمع سراج ص 135 و 321 ؛ روض الرياحين ص 17 ؛ جامع كرامات الاولياء ، جلد اول ص 93 ؛ نفحات الانس ص 27 ؛ طبقات الشافعية الكبرى تأليف ابى نصر عبد الوهاب ابن تقى الدين السبكى ، جزء دوم ص 65 .
شعرا نيز اين داستان را آوردهاند رك : حديقهء سنائى ص 236 بيت 16 كه در وصف خليفه عمر بن خطاب گويد :ور بخواهى كرامتى به شكوه * قصهء ساريه بخوان بر كوهو در ص 238 همان كتاب شرح داستان را مفصل نقل كرده است . /
( 2 ) - دره بكسر اول در عربى آلت ضرب و زدن را گويند ( برهان قاطع ) . /
( 3 ) با وجود فحص بسيار منبع اين روايت - معلوم نگشت .
( 4 ) داستان زهر آشاميدن خالد سردار عرب نيز در كتب عديده آمده است مانند كشف المحجوب ص 297 ؛ طبقات الشافعية الكبرى جزء دوم ص 71 ؛ الاصابة فى تمييز الصحابة جزء دوم ص 99 ( چاپ مصر 1323 هجرى ) كه در آن بجاى حيره حرة ضبط شده است . در جامع كرامات الاولياء تأليف شيخ يوسف بن اسمعيل النبهانى جزء اول ص 80 شرح قصه چنين آمده است : « و أخرج ايضا عن الكلبى قال لما اقبل خالد بن الوليد فى خلافة ابى بكر يريد الحيرة بعثوا اليه عبد المسيح و معه سم ساعة فقال له خالد هاته فاخذه فى راحته ثم قال بسم اللّه و باللّه رب الارض و السماء بسم اللّه الذى لا يضر مع اسمه داء ثم اكل منه فانصرف عبد المسيح الى قومه فقال يا قوم أكل سم ساعة فلم يضره صالحوهم فهذا امر مصنوع لهم » . در همين كتاب ص 94 بمناسبتى اسم محل مزبور حرة آمده مانند روايت الاصابة . /