اگر خواهى كه اين كلمه را تمامتر بدانى مثالى بشنو : آفتاب ديگر است ، و شعاعش ديگر . آفتاب را بشعاع توان ديدن ، و آفتاب ، شعاع نيست ؛ اين سخن مشكل است . مثال ديگر را گوشدار : ماه را در آب ديدن ديگر باشد ، و معاينه ديدن ديگر . آنكس كه ماه را در آب بيند ، هم ماه ديده باشد و لكن در حجاب ؛ و هم نديده باشد بىحجاب . اين نيز هم در خود باشد . اين همان كلمه است كه گفتند :
« مثل القلب كالمرآة إذا نظر فيها تجلّى ربّه » .
( 385 ) ببين كه سخن ، مرا از كجا تا كجا مىكشد ! اين خود رفت ؛ امّا مقصود آنست كه گفتم : بناى وجود آخرت بر تمثّل است ، و تمثّل شناختن نه اندك كاريست بلكه معظم اسرار الهى دانستن تمثّلست و بينا شدن بدان . دريغا
« فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا »
جوابى تمامست . تمثّل جبريل خود را از آن عالم روحانيّت در جامهء بشريّت ، بطريق تمثّل بمريم نمود ؛ و او ، جبريل را مردى بر صورت آدمى ديد . و وقت بودى
هامش
( 1 ) كلمه راA . . . UكلماتH- -
( 1 - 2 ) شعاعش . . . و آفتابAHMPSUشعاعش . . . ولى آفتابBشعاع او . . . و آفتابR- -
( 3 ) مثالA . . . UمثالىB- -
( 4 ) آنكسABHPSUباشد آنكسMR- - بيندABHPSUبديدMR- -
( 4 - 5 ) و هم . . . همانASاين نيز . . . همانBو هم . . . باشد اينHو هم . . . حجاب و معاينه اين نيز . . . همانIو هم ديده . . . باشدMو هم . . . نيز از خود . . . همانPUو هم . . .
باشد اينR- -
( 7 ) تا كجاA . . . Uبه كجاR- -
( 8 - 9 ) و تمثل . . . تمثلستMPRU - ABHS- -
( 9 - 10 ) سورهء 19 ( مريم ) آيهء 10 ك - -
( 10 ) تمثل . . . جامهPUتمثل را از سايلان مىگويد جبريل خود را از آن . . . كسوتAMSتمثل را يكى از تمثل نمودن جبريل خود را بمريم بود كه او راBتمثل را از سايلان يكى مىگفت جبريل . . . جامهءHتمثل را از سايلان كه مصطفى گفت جبريل . . . از عالم . . . جامهR- -
( 11 - 1 ) بطريق . . . مصطفىASبر صورت . . . و وقت بود كه . . . جبريل راBMبطريق . . . صحابه پيش مصطفى راHبطريق . . . مردى ديد و صورت آدمى و وقت . . . جبريل راPبر طريق . . . مردى ديد بر صورت آدمى و وقت . . . صحابه و مصطفى جبريلRU- -