III
ادامهء « فصل ايمان عطائى و عاريتى » در نسخهء
P
. . . و ليكن دعوى اسلامشان مانند آن بود [ كه ] برائت از دعوى ايمان . چه معنى ايمان بر تصديق دل افتد و ايشان را تصديق دل نبود . چنانكه مىفرمايد قوله تعالى :
« وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ »
[ الحجرات / 14 ] . خبر داد كه ايمان به دل شما اندر نيامده است .
و آنچه ياد كردم نخستين درجه است در مسلمانى كه هركه اين شرائط به جاى آورد ، از كفر بيرون آمد و به اسلام اندر آمد . و باز درجهء ديگر است مسلمانان را به برتر ازين درجه در مسلمانى ، آن است كه رسول - صلى اللّه عليه و سلم - مىفرمايد : « المؤمن من أمن جاره بوائقه المؤمن من أمنه الناس ، و المسلم من سلم المسلمون من لسانه و يده » . گفت : مسلمان آنكس است كه همسايهء وى از شرّ وى ايمن بود و مؤمن آنكس بود كه مردمان از شرّ وى ايمن بوند .
چه رسول - صلى اللّه عليه و سلّم - [
b
53 ] چنين گفت كه مسلمان آنكس بود كه مسلمانان از وى سلامت يابند از دست و زبان وى . و اين درجهء ميانهتر است در مسلمانى . چون رسول - صلى اللّه عليه و سلّم - چنين گفت كه مسلمان آنكس بود كه مسلمانان از وى سلامت يابند و ليكن نگفت كه مسلمانان از وى سلامت نيابند وى كافر بود . پس پديد آيد كه چون سلامت نيابند ، وى از درجهء ميانه به درجهء فروتر افتد در مسلمانى . و درجهء برتر در مسلمانى آن است كه رسول - صلى اللّه عليه و سلّم - چنين گفت : « خير الناس من نفع الناس » . و ديگر گفت كه