آنسو رفتند و عقل ايشان را قوّت آن نبود كه نفس ايشان را به ميانه جاى بدارد . « 1 »
و حدّ نگاه داشتن در عبادت « 2 » آن بود كه رسول - صلّى اللّه عليه و سلّم - ياد كرده است در باب آبدست كردن ، چنانكه آوردهاند كه رسول - عليه السّلام - دست و روى بشست يكبار و يكبار « 3 » و چنين گفت كه اين آبدستى « 4 » است كه مولى عزّ و جلّ به كم ازين از بنده نماز قبول نكند ، « 5 » و بار ديگر آبدست كرد و دو بار دو بار شست « 6 » و چنين گفت « 7 » كه اين آبدست را ثواب دو چندان بود كه آن پيشين « 8 » را ، و بار ديگر آبدست كرد و سه بار « 9 » شست « 10 » و چنين گفت كه اين آبدست من است و آبدست پيغامبران كه پيش از من بودهاند - صلوات اللّه عليهم اجمعين - . هركه ازين سه بار كم كند يا زياده وى از حدّ درگذشته « 11 » يا از حدّ كم كرده . « 12 » از آنكه از « 13 » حدّ درگذشتن يا از [
a
52 ] حدّ كم كردن هر دو از نفس خيزد و هر دو نكوهيده است .
و ديگر حدّ نگاه داشتن در عبادت « 14 » آن بود كه چون روى به كار خير نهد ، جهد كند كه آهسته اندر آيد كه نفس از آغاز بشتابد « 15 » و باز « 16 » سير شود و « 17 » آنكه رسول - صلّى اللّه عليه « 18 » و سلّم - چنين فرمود : « الا انّ « 19 » الدّين متين فاوغلوا فيه برفق ، فإنّ المنبتّ لا أرضا قطع و لا ظهرا أبقى » . « 20 » پارسى اين بود كه اين دين مسلمانى دين قويّست ، به چربى و آهستگى درآييد كه هركه به اوّل منزل ستور را تيز راند ، ستورش « 21 » هلاك شود و به منزل نرسد . و معنى همين است كه ياد كرديم . و اللّه اعلم .
و حدّ نگاه داشتن در معاملت آن بود كه چون كسى را دوست دارد همگى دل خويش « 22 » به وى ننهد « 23 » و از دشمن شدن وى بترسد و اگر كسى را دشمن دارد ، از حدّ بيرون دشمنى « 24 » نكند ، چه روزى بود كه « 25 » دوست شود و باز شرم دارد . « 26 »
هامش
( 1 ) . بداشتى .
( 2 ) . عبادات .
( 3 ) . « و يكبار » ندارد .
( 4 ) . آبدست .
( 5 ) . كه به كم از اين مولى تعالى نماز از بنده نپذيرد .
( 6 ) . بشست .
( 7 ) . گفته .
( 8 ) . « پيشين » ندارد .
( 9 ) . + سه بار .
( 10 ) . بشست .
( 11 ) . درگذشت .
( 12 ) . كرد .
( 13 ) . « از » ندارد .
( 14 ) . عبادات .
( 15 ) . بيارخد . و زير كلمه معنى آن « حرص » نوشته است .
( 16 ) . + زود .
( 17 ) . + از .
( 18 ) . عليه السّلام .
( 19 ) . + هذ .
( 20 ) . فانّ المنبتّ لا ظهرا أبقى و لا أرضا قطع .
( 21 ) . + بازماند و .
( 22 ) . خود .
( 23 ) . ندهد .
( 24 ) . دشمنايگى .
( 25 ) . بود كه روزى .
( 26 ) . دارى + نظم .