الباب التاسع و الثلاثون قولهم فى الذكر
« حقيقة الذكر ان تنسى ما سوى المذكور فى الذكر » . حقيقت ذكر آن است كه هرچه جز مذكور است در ذكر فراموش كنى . و از اينجا ذكر سر خواهد نه ذكر زبان ، از بهر آنكه نسيان صفت سر است .
بايد كه اين ذكر كه در مقابلهء نسيان است هم صفت سر باشد . يعنى در سر به حقيقت ذاكر نباشى ، تا هرچه جز حق باشد از سر تو فراموش نگردد . و اما آن ذكر كه به زبان باشد به حكم شريعت اتصال دارد نه به حكم حقيقت . و آنچه به حكم شريعت اتصال دارد وقتى باشد و وقتى نباشد ، [ چون نماز و روزه كه وقتى باشد و وقتى نباشد ] ذكر زبان را حكم همين است و بنده به فرو ايستادن از ذكر ملام نگردد .
باز ذكر سر ذكر باطن است . حكمش همچو حكم ايمان است بر دوام بايد بىانقطاع همچنانكه [ 104 ب ] انقطاع ايمان را روا نباشد ، و اگر طرفة العينى منقطع گردد غفلت باشد و حجاب . نيز ذكر زبان به شريعت اتصال دارد . انتقال از او به ذكر چيزى ديگر ذكر را تباه نكند .