الباب الحادى و الثلاثون قولهم فى التواضع
« سئل جنيد رحمه الله عن التواضع فقال هو خفض الجناح و كسر الجانب » . و اين لفظ بر طريق مثل است ، و معنى اين سخن آن است كه نرم باشد و فرمانبردار و مهربان و باركش . و اين چنان است كه خداى تعالى مصطفى را گفت عليه السلام : و اخفض جناحك لمن اتبعك من المؤمنين اى كن حنينا رءوفا متواضعا . و اين از بهر آن است كه چون مرغى را پر بركنند اسير و فرومانده گردد ، و هرچه با او كنند دفع نتواند كردن و از آنچه به وى رسد نتواند گريختن .
تواضع را صنعت اين است كه گردن بنهد كشيدن بلا را . و اين بر دو گونه باشد : يا بار خلق باشد ، يا بار حق . بار خلق بكشد به آن معنى كه جفا را به مكافات مشغول نگردد ، و هر رنجى كه به وى رسد روا دارد ، چون خلق را صلاح در آن باشد .
و اين چنان است كه پيغامبر را عليه السلام چون سر بشكستند به خصومت مشغول نگشت لكن به دعا مشغول گشت و گفت : اللهم اهد قومى فانهم لا يعلمون ، تا شفقت و تواضع به حدى رسيد كه امر آمد كه درشتى كن ، چنان كه خدا گفت :
وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ
، و اين را اصلى