قرآن يكيست برابر يك شهادة ، و به دو نيمه است چون نفى و اثبات اندر شهادة ، و سه گونه پيدا آمده است يكى آنست كه جبرئيل عليه السّلام مرو را بدل پاكيزهء محمد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرود آورد چنان كه گفت قوله تعالى :
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ
« 1 » گفت آورد روح الامين مر قرآن را بر دل تو كه محمدى ، و ديگر گردانيدن پيغمبر مر آن را به زبان تازى چنان كه گفت قوله تعالى :
لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ
گفت تا تو از ترسانندگان باشى به زبان تازى پيدا .
و سوّم نوشتن قرآن را چنان كه گفت قوله تعالى :
وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ
« 2 » گفت قرآن بر نبشتهاى پيشينگان اندر است ، و اين سه حال قرآن برابر است با سه حرف كه بنياد شهادة بر آنست ، و قرآن را پيغمبر عليه السّلام به چهار حال بيرون آورد تنزيل و شريعت و دعوت و رسالت برابر چهار سخن اندر شهادة ، و قرآن هفت هفت يكى است « 3 » برابر هفت فصل شهادة ، و قرآن بر دوازده رويست چون امر و نهى و وعده و وعيد و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه و خبر و قصّه و حروف معجم و حروف مفرد برابر با دوازده حرف شهادة .
اما گفتار آسمان مر كليمهء اخلاص را چنانست كه آسمان يك
هامش
( 1 ) سوره 26 آيه 193 - 194 ، عين استدلالى است كه مصنّف در كتاب ديگر خود موسوم بزاد المسافرين چندين جاى و تقريبا با عين همين عبارات ذكر نموده ، رجوع كنيد بكتاب مذكور صفحهء : 27 و 163 و 167 - 168 و 316 چاپ كاويانى .
( 2 ) سوره 26 آيه 196 .
( 3 ) يعنى هفت سبع قوله تعالى :وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ. سعدى گويد :اگر خود هفت سبع از بر بخوانى * چو آشفتى الف از با ندا