دوّم : سرعت فهم و آن سرعت انتقال بود از ملزوم به لازم تا در آن به مزيد تأملى محتاج نشود .
سوّم : صفاى ذهن ، و آن استعداد نفس است براى استخراج مطلوب بىاضطرابى و تشويشى .
چهارم : سهولت تعلم و آن قوّتى بود كه مكتسب شود نفس را و حدّتى كه حاصل شود ذهن را كه بىممانعت خواطر متفرقه ، متوجّه مطلوب نظرى تواند شد .
پنجم : حسن تعقل و آن نگاه داشتن اندازه و مقدارى بود كه در كار بود در بحث و استكشاف از حقيقت مطلوب ، تا اهمال داخلى و اعتبار خارجى نكند .
ششم : حفظ و آن ضبط كردن و نگهداشتن صورتهاى بود كه عقل يا وهم به قوّت تفكر يا تخيّل تلخيص آن كرده باشد .
هفتم : تذكّر و آن سهولت به ياد آوردن ، صور محفوظه باشد در هر وقتى كه خواهد .
و اما انواعى كه در تحت فضيلت شجاعت است مشهور يازده نوع است :
اوّل : كبر نفس و آن عدم مبالات نفس بود به كرامت ، و هوان و يسار و عسار ، تا در احتمال امور ملايم و غير ملايم يكسان باشد .
دوّم : نجدت ؛ و آن واثق بودن نفس باشد به ثبات خويش تا در حالت خوف جزع نكند ، و حركات نامنتظم از او صادر نشود .
سوّم : بلندى همّت و آن باك نداشتن بود از هر سختى و دشوارى كه در طلب امرى جميل روى دهد حتى از شدايد مرگ پروا نكند .
چهارم : ثبات و صبر و آن قوّت مقاومت آلام و شدايد باشد ، سيّما اهوال ،
گوهر مراد ( فارسى ) — صفحة 675
مساهمون: عبد الرزاق اللاهيجي
ص٦٧٥