شيخ - يعنى ميخواهيد بگوئيد كه خلفاء راشدين رضى اللّه عنهم جزء آنها بودند كه شك مىنمودند .
داعى - واقعا مغلطهكارى ميكنيد و تحريك اعصاب مينمائيد حال كه اصرارى داريد داعى هم شما را بلا جواب نميگذارم اگر عكس العملى پيدا نمايد در ميان عوام بىخرد مسئول آن شما هستيد و اينكه فرموديد ما ميگوئيم اشتباه فرموديد يا عمدا سهو نموديد علماء بزرگ خودتان نقل نمودهاند و ثبت در تاريخ گرديده .
شيخ - در چه موضوع نوشتند و شك آنها در كجا بوده و چه اشخاصى شك نمودند مقتضى است بيان فرمائيد .
داعى - آنچه از سير در كتب اخبار و تواريخ معلوم مىشود يك مرتبه نبوده بلكه در دفعات متعدده اشخاصى شك مينمودند بعد كه كشف حقيقت ميشد بر ميگشتند ولى بعضى بر آن شك باقى ميماندند و مغضوب غضب الهى قرار ميگرفتند .
شك نمودن عمر در حديبيّه در نبوّت پيغمبر ( ص )
چنانچه ابن مغازلى فقيه شافعى معروف در مناقب و حافظ ابو عبد اللّه محمد بن ابى نصر حميدى در جمع بين الصحيحين بخارى و مسلم نوشتهاند قال عمر بن الخطّاب رضى اللّه عنه ما شككت فى نبوّة محمّد قطّ كشكّى يوم الحديبيّه « 1 » .
طرز كلام خليفه مىرساند كه مكرر در نبوت آن حضرت شك نموده است منتها شك در حديبيّه از همه قوىتر بوده است .
نواب - ببخشيد قبله صاحب مگر در حديبيّه چه بوده كه باعث شك در امر نبوت گرديده .
داعى - شرح اين قضيه مفصّل است ولى خلاصهاش را باقتضاى وقت مجلس بعرضتان ميرسانم .
هامش
( 1 ) عمر بن الخطاب گفت من هرگز شك نكرده بودم در نبوت و پيغمبرى محمد صلى اللّه عليه و آله مانند شكى كه در روز حديبيه نمودم .