حافظ - جهاتى نداشته فقط بخارى بسيار محتاط بوده و در نقل اخبار دقت بسيار مينموده هر خبرى كه سندا يا متنا مخدوش و قابل قبول عقل نبوده نقل ننموده .
داعى - اشتباه آقايان اهل سنّت روى قاعدهء حب الشىء يعمى و يصم « 1 » .
همين جا است چون درباره او غلو داريد گمان ميكنيد كه آقاى بخارى بسيار دقيق بوده و هر خبرى را كه در صحيح خود آورده بسيار معتبر و مانند وحى منزل است و حال آنكه چنين نيست در سلسله اسناد بخارى بسيارى اشخاص مردود منفور كذّاب جعّال موجود است .
حافظ - اين بيان شما مردود و منفور است براى اينكه اهانت بمقام علم و دانش بخارى نمودهايد ( يعنى اهانت به تمام اهل سنّت و جماعت نمودهايد ) .
داعى - اگر انتقاد علمى اهانت است پس تمام بزرگان از علماى شما كه دقيقانه باخبار رسيدگى نموده و بسيارى از اخبار مندرجهء در صحاح معتبرهء شما مخصوصا صحيحين بخارى و مسلم را از جهت وجود اشخاص مردود كذّاب جعّال در سلسلهء اسناد آنها رد نمودهاند همگى اهانتكننده بمقام علم و دانش و مردود بودهاند .
خوبست آقايان قدرى دقيق شويد در كتب اخبار و در موقع مطالعه به حالت غلو ننگريد كه چون بخارى يا مسلم است پس آنچه نقل نموده به تمام معنى صحيح و مقطوع الصدور است .
لازم است جنابعالى و ساير علماء اعلام كه بصحاح ستّه مخصوصا بصحيحين بخارى و مسلم نظر غلو داريد قبلا بكتبى كه در جرح و تعديل اخبار نوشتهاند مراجعه نمائيد تا قدر و عظمت آقاى بخارى و شدت امعان نظر ايشان را در نقل احاديث بدانيد .
اگر شما اللآلى المصنوعه فى احاديث الموضوعه سيوطى و ميزان الاعتدال و تلخيص المستدرك ذهبى و تذكرة الموضوعات ابن جوزى و تاريخ بغداد تأليف أبو بكر أحمد ابن على خطيب بغداد و بالاخره كتب رجاليهء علماى بزرگ خود را بخوانيد بداعى ايراد نميگيريد و نميفرمائيد كه بآقاى بخارى اهانت نمودهايم .
هامش
( 1 ) دوستى هر چيزى آدمى را كور و كر مينمايد .