انصار ايشان بودهاند در امر خلافت همه مقطوع الكفرند بلا شبهه ، و واجب است برائت و لعن بر ايشان چنان كه واجب است براءت و لعن بر مثل ابى جهل و عتبه و شيبه از مشركان قريش كه محاربهء با حضرت رسول كردند و دفع او از مرتبهء رسالت خواستند . و بعضى از علماء - رضوان اللّه عليهم - استثناء كردهاند از خلفاى بنى اميّه معاوية بن يزيد و عمر بن عبد العزيز را بنابر ترك خلافت از اوّل و ردّ فدك از ثانى ، و لا يخفى قربه من الصّواب و إن كان لفظة « قاطبة » فى قول المعصومين فى لعن بنى أميّة : « اللّهم العن بنى اميّة قاطبة » ينافيه بحسب الظاهر .
امّا مخالفين كه معتقد امامت ائمّهء ضلالند اگر اهل جهود و عناد باشند شكّ نيست در كفر و استحقاق لعن ايشان ، و إلّا اگر ارباب شبهه يا عوام باشند حال ايشان در آن مرتبه نيست اگر چه بنابر آنكه خالى از تقصير نيستند معذور نخواهند بود . امّا اگر قاصر باشند از درجهء تقصير معذور توانند بود .
اگر سؤال كنند كه اگر جماعت مذكوره كافر مىبودند هرآينه جارى مىبود بر ايشان احكام كفر من منع الموارثة و المدافنة و الصلاة عليهم و اخذ الغنيمة و اتباع المدبّر . و معلوم است كه حضرت امير - عليه السلام - در وقت قدرت اجراى هيچيك از اين احكام نكرد .
جوابگوئى كه احكام كفر مختلف باشد چه حكم حربى غير حكم ذمّى باشد در قبول جزيه و تقرير بر دين خود و عدم آن به اتّفاق ، و در جواز نكاح و اكل ذبيحه و عدم آن نزد مخالفين . پس تواند بود كه اين نوع از كفره كه مظهر شهادتين باشند حكمشان غير حكم ساير كفّار باشد در احكام مذكوره . و معتزله نيز قائلند به كفر مجبّره و مشبّهه با آنكه احكام كفر بر ايشان جارى نمىگردانند .
سرمايه ايمان در اصول اعتقادات ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: عبد الرزاق اللاهيجي
ص١٥٥