بودست هميشه با تو و خواهد بود
( از لوايح جامى ، ص 11 ، نقل از فرهنگ معارف اسلامى ) 7 - 37 - صاحب كشاف : محمود بن محمد بن احمد ملقب به جار اللّه و مكنى به أبو القاسم . مولد او به زمخشر ، قريهاى در خوارزم در سال 467 بود . فنون ادب را از أبو نصر اصفهانى و أبو منصور خارئى و على بن مظفر نيشابورى و جز آنان فرا گرفت . چند بار به بغداد سفر كرد و چندى مجاورت كعبه گزيد و از آن روى او را لقب جار اللّه دادهاند . در سال 538 در جرجانيهء عاصمهء خوارزم فوت نمود . مشهورترين اثر او « تفسير كشاف » است كه در نوع خود بىنظير است و ديگر آثار او « اساس البلاغة » و « ربيع الابرار » . وى در اول به پيروى از استاد خود أبو نصر اصفهانى طريقهء اعتزال گزيد و در آخر عمر به مذهب تشيع گراييد . از بزرگان و ائمه علم دين و تفسير و لغت و نحو و ادب و حديث و بيان است . در علوم آثارى دارد كه در عصر وى منحصر به فرد بودند . ( لغت نامه ) 16 - 37 - ميزان : منظور علمى است كه در آن مماثلت و مقابلت بررسى مىشود . مانند معادله حار به حار و بارد به بارد ، و رطب بر رطب كه مربوط به مماثلت است . معادلت حار به بارد و رطب به يابس كه مربوط به مقابلت است و در اينجا شرايطى و قواعدى دارند . از جمله هر كلّى جزء خود را جذب مىكند و هر جزيى بالقوه و بالفعل داخل در كل است . ديگر اينكه اجزاء غالبه هر طبعى ضد خود را پنهان كرده و خود جاى آن را گيرد . و باز در علم ميزان بحث از اين مىشود كه هرگاه مقدار و جوهر يكى بود ، اگر يكى مدور بود آن ديگر نيز مدور بود و اگر مسطح بود ، آن ديگر نيز مسطح بود . . . ( فرهنگ معارف اسلامى ) « ميزان همان علم منطق است ، چون منطق محك و ميزانى است براى تشخيص صواب از خطا . وسيلهاى است كه حق و باطل را مىسنجد و كنترل مىكند » .