فاعلى « 1 » وجود صورت و صورت علت فاعلى وجود هيولى . و اين باطل است .
پس معلوم شد كه بر اصول حكماء مشائين ، تشخص ، سابق بر وجود نيست و احتياج در تشخص مستلزم احتياج در وجود نيست . ليكن اين مبحث « 2 » فى حد ذاته تيره نقش است و تنفيح آن مزيد بسطى مىطلبد .
و در برهان مذكور خللى ديگر هست ، زيرا كه بعد از مساعدت بر آنكه وجوب وجود « 3 » عين واجب است ، چرا نشايد كه وجوبات متعدد باشد ، و اطلاق وجوب « 4 » بر هر يك از ايشان بر سبيل تشكيك يا « 5 » اشتراك لفظى باشد . پس وجوبات متخالفه بذواتها باشد « 6 » . هر يك عين واجبى . پس اگر گويى وجوب « 7 » ماهيتى « 8 » واحد است ، پس چون وجوب عين ماهيت باشد ، اگر واجب متعدد باشد ، در ماهيت وجوب شريك باشد « 9 » و هر يك را مميزى باشد « 10 » و نسوق الكلام إلى الآخر .
گوييم چرا نشايد كه حال وجوب چون حال وجود باشد « 11 » به نسبت با وجود خاص واجبى و وجودات خاصه ممكنه كه ايشان ماهيات متخالفهاند بذواتها بر مذهب ايشان ، چه وجودات خاصه نزد ايشان بسيط است و تركب « 12 » در ايشان نيست و اگر چه لفظ وجود مقولى « 13 » است بر همه على سبيل التشكيك .
هامش
( 1 ) ج : قابل .
( 2 ) - ب : بحث .
( 3 ) - فلا : و ج : و ه : ندارد .
( 4 ) - فلا : و ب : ندارد .
( 5 ) - ب : به .
( 6 ) - ب : باشند .
( 7 ) - ج : و ه : + معنى .
( 8 ) - ب : و تعين .
( 9 ) - ب : و ج : باشند .
( 10 ) - ج : و ه : بايد .
( 11 ) - ب : از « نسوق الكلام . . . تا . . . وجود باشد » را ندارد .
( 12 ) - ب : و ه : و ج : تركيب .
( 13 ) - ب : و ج : و ه : مقول .