امامى و شاگرد ابو سهل نوبختى در فقه پيرو مذهب اهل ظاهر بوده است « 1 » رؤساى اماميّه احتمال دارد كه در مراجعت حلّاج ببغداد و شروع بدعوت عموم ( در سال 296 ) بابو بكر محمّد بن داود امام اهل ظاهر متوسّل شده و او را بصدور فتوائى كه او در سال 297 اندكى قبل از فوت خود در وجوب قتل حلّاج انتشار داده واداشته باشند بعلاوه دوستى شخصى ابو سهل نوبختى با ابو الحسن علىّ بن الفرات كه در اين تاريخ وزير مقتدر خليفه بود ( در ايّام وزارت اوّل او بين 21 ربيع الاوّل 296 و 4 ذى الحجّهء 299 ) و طرفدارى اين وزير از اماميّه نيز در تسهيل كار انجام نقشهء ابو سهل دخالت داشته است « 2 » .
بهر حال در اينكه ابو سهل امر حلّاج را در بغداد فاش كرده و عامّه را از او برگردانده و كذب دعاوى و مخرقهء او را نقل مجلس صغير و كبير نموده است شكّى نيست .
حلّاج در سال 296 ببغداد آمد و بدعوت مردم پرداخت . ابو الحسن بن الفرات او را تعقيب كرد و ابن داود فتواى معروف خود را در حلّيّت خون او صادر نموده حلّاج از بغداد گريخت و بشوشتر و اهواز پناه برد . در سال 301 بار ديگر عمّال خليفه بتعقيب او اقدام و او را گرفته در عهد وزارت علىّ بن عيسى ببغداد آوردند و او هشت سال در حبس ماند تا بالاخره در 24 ذى القعدهء 309 پس از هفت ماه محاكمه به فتواى قضاة و ائمّهء دين و امر مقتدر خليفه و وزير او حامد بن العبّاس بدار آويخته شد .
در ايّام دعوت حلّاج دوبار بين او و ابو سهل نوبختى مناظره دست داده است و در اين دوبار حلّاج ابو سهل را بتبعيّت از خود خوانده و مطابق روايات باقيه ادّعاى معجزه كرده است . ابو سهل با جوابهاى دندان شكن و تقاضاهائى كه حلّاج از انجام آنها عاجز آمده او را در دعوت خود مجاب بلكه مفتضح نموده و به همين علّت كار او رونق
هامش
( 1 ) - فهرست طوسى ص 233 .
( 2 ) -841 . p , jdallaH - la'd noissaP . nongissaM . L