تأليف شده ( ص 21 و 22 و 23 ) .
2 - « الامد « 1 » على الابد » تأليف ابو الحسن محمّد بن يوسف عامرى نيشابورى كه به سال 381 فوت كرده ( ص 21 ) .
3 - كتابى از ابو الخير حسن بن سوار خمّار كه در اوايل قرن پنجم فوت كرده كه گويا همان سيرة الفيلسوف تأليف او باشد ( ص 22 ) .
4 - كتاب « آراء الهند » تأليف ابو ريحان محمّد بن احمد بيرونى كه در سال 423 هجرى تأليف شده ( ص 23 ) .
5 - « كتاب المقالات » تأليف ابو عيسى محمّد بن هارون ورّاق كه در سال 247 فوت كرده ( ص 26 ) .
6 - كتابى از ابو زيد احمد بن سهل بلخى ( 234 تا 322 ) ، ( ص 37 ) .
7 - كتاب « اختصارات » [ ظ - اختيارات ] « 2 » از ابو الحسن نويزى « 3 » ( ؟ ) ( ص 38 ) .
8 - « المقنع فى الغيبة » تأليف علم الهدى سيّد مرتضى ( 355 تا 466 ) ، ( ص 59 ) .
9 - كتاب « احسن الكبار » كه درست معلوم نشد از كيست ، ( ص 68 ) .
* * * بيان الاديان از جهت انشاء يكى از كتب بسيار خوب نثر فارسى است و از نمونههاى فصيح قديمى اين زبان است ، چه به شرحى كه در صفحهء 44 از متن مذكور است در دويست و سى سال قمرى بعد از تاريخ ولادت حضرت حجّت ، يعنى بعد از سال 255 ، كه با 485 هجرى برابر مىشود تأليف شده و با توجّه به اينكه ( از دورهء درخشان غزنويان ما را جز چهار پنج كتاب به زبان فارسى اثرى ديگر در دست نيست ) « 4 » اهمّيت بيان الاديان مسلّم مىگردد ، مخصوصا كه در موضوع آن يعنى شرح اديان و مذاهب ، هيچ كتابى كه از آن
هامش
( 1 ) - در اصل « الابد » . متن از نوشتهء انتقادى شادروان كسروى است به نقل از كشف الظنون ( ج 1 ص 151 چاپ قديم و ص 168 چاپ جديد استانبول . ( م . د . ) .
( 2 ) - كلمه داخل دو قلاب افزودهء مرحوم اقبال است . ( م . د . ) .
( 3 ) - نويزى ، منسوب به نويزه است كه دهى ست نزديك سرخس . ( م . د . ) .
( 4 ) - عبارت داخل دو ابرو مورد انتقاد شادروان كسروى است از جهت ذكر دورهء درخشان غزنويان كه اگر محدود به دورهء حكومت محمود و مسعود غزنوى شود ، مربوط به پيش از تأليف بيان الاديان است و اگر دورهء تمام افراد سلسله در نظر گرفته شود در آن دوره بيش از چهار پنج كتاب به فارسى تأليف شده است . ( م . د . ) .