كويذ نبوذ و مانند اين اختصار در قرآن مجيد بسيار است .
آية ديكر ، قوله تعالى :
« قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ
ط
مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَ غَضِبَ عَلَيْهِ وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ »
« 1 » .
كوئيم همجنانك در سابق ياذ كرده شذ كه جهت هر كناهى عقوبتى ميفرمايذ جه كناه اين جماعت با وجود آنكه در دوزخ باشند ، فرموذه كه ايشان در دوزخ با بوزينه و خوك باشند و ازينجا لازم نيايذ كه در دنيا باشذ ، جه همه عذابها حوالت با دوزخ است و كفتيم كه در دوزخ بايذ كه انواع عذابها باشذ و بحسب هر كناهى آن عذاب متفاوت بوذ و آنجه فرموذه
« مِنْهُمُ »
يعنى بعضى از آن طائفه كه كناه ايشان سبكتر باشذ بوزينه كردند و آنجه كناه ايشان عظيمتر خوك . و آنجه فرموذه :
« وَ عَبَدَ الطَّاغُوتَ
ط » « 2 » . كه اضافت ايشان نيز با اين طائفه كرده ، مصدّق اين تقرير است يعنى هر جند عبدة الطّاغوت را در مواضع ديكر حكم عذاب ايشان فرموذه لكن ميفرمايذ كه اين نوع [ 20 ] عذاب نيز ايشان را باشذ .
آية ديكر ، قوله تعالى :
« الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ »
« 3 » .
تقرير اظهار قدرت خوذ ميفرمايذ يعنى با وجود آنكه آدمى از آن روى كه همه به همديكر ماننده است لكن هر شخصى را به صورتى ديكر كه او خواسته مخصوص كردانيذه ، جه اكر هر يك را به صورتى ديكر نيافريذى ، نشان عجز بوذى و آنجه مايه اشياء مختلف بازبسته و نيز احوال و صفات او را تعالى و تقدّس متناهى تصوّر كرده و نشايذ و البتّه نامتناهى بايذ . و آن بر وجهى متصوّر بوذ كه دو جيز من كلّ الوجوه بهم مانند نبوذ ، جنانجه واقع و مبرهن است تا وحدت حقيقى در ممكنات نبوذه باشذ و داخل حقيقى او بوذه باشذ و بس .
و نيز دو ممكن را من كلّ الوجوه نامانندكى نبود تا همه از مثل و مانندكى منزّه نبوده باشند ، تا بىمثل و مانند او باشد تعالى و تقدّس و بس . و اين معنى بنزد عقلا ، عظيم روشن و مبرهن است و اين آيت اشارت بذان و بهيج تأويلى ديكر احتياج ندارذ .
آية ديكر ، قوله تعالى :
« لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ » .
« 4 »
هامش
( 1 ) - المائده ( 5 ) : 60
( 2 ) - ايضا : 60
( 3 ) - الانفطار ( 82 ) : 7 - 8
( 4 ) - التين ( 95 ) : 4 - 5