آيهء ديكر قوله تعالى :
« وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً قُلْ كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً
ه
أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعِيدُنا
ط
قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ »
« 1 » .
كوئيم ايشان :
« كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ
كه از آن توهّم كردهاند كه آدمى سنك يا آهن شوذ . جون مىكويند كه
« أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ
روشن مىشوذ كه بر سبيل امكان و قياس ميكويذ ، و الّا نكفتى : « او خلقا مع هذا » كه آن نيز قبول نتوانند كردن . كوئيم بموجبى كه ياذ كرده شذ ، دوزخيان كه مخلّد باشند و همه عذابها نصيبهء ايشان آمذه ، ببايذ كه يا سنك و آهن و همه جيزها ديكر شوند و هنوز روزكار ايشان وفا نكنذ ، بذانجه با جيزها ، ديكر شوند و عذاب آن نيز بكشند ، جه خلود بذين وجه متصوّر بوذ ، جرا بايذ كه آن حمل كنند بر آنجه آن معنى در دنيا باشذ . و آنجه فرموذه :
« قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ »
« 2 » اهل تناسخ جون دليل خوذ از آيات قرآن انگيزند ، بايذ كه آن « اوّل مرّة » را مقرّر دارند كه بىتدريج و تكرار آدمى آفريذه شذه و الّا هر جه ازين شيوه كه از آن آيت تصوّر كرده انديشند ، باطل شوذ .
آية ديكر قوله تعالى :
« وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ »
« 3 » .
كوئيم محقّق است كه اين حكم جهت يك قوم و يك كناه معيّن فرموذه ، در دنيا نه در عقبى . و كسانى كه دليل از قرآن آورند ، بايذ كه معتقد تمامت احكام و آيات آن باشند ، نه آنكه نؤمن ببعض و يكفر ببعض . بس بايذ كه معجزات انبياء را كه آن خرق عادتست ، معتقد باشند . جنانجه در دنيا مرده زنده كردهاند . و جنانجه عصا با مار كرده و امثال آن بسيار است . و تا حدّى كه ساحران بر بعضى از آن قادرند . و مشهور كه ساحران آدمى با حيوان كنند . فى الجمله از معجزات يكى آن بوذ كه آن اقوام مذكور را بطريق اعجاز با بوزينه كردانيذ ، تا ديكران از آن عبرت كرفتند . و آنجه فرموذه
« كُونُوا »
و نكفته كه : « صاروا قردة » ، آن جهت آنست كه معيّن است كه هر جه حق تعالى فرمايذ كه بباشد بطريق
« كُنْ فَيَكُونُ »
« 4 » بباشذ و جهت ايجاز و اختصار حاجت نبوذ كه
هامش
( 1 ) - الاسراء ( 17 ) : 49 - 51
( 2 ) - ايضا : 51
( 3 ) - البقرة ( 2 ) : 65
( 4 ) - يس ( 36 ) : 82