بهشت رسيذن محال . خصوصا مرتبه كه مادون كرمى جنان كوجك كه غايت ما فى الباب آن باشذ كه بيك نوبت كه مكرّر شوذ ، بشه شوذ كه آن را بعضى آلات و جوارح مىباشذ . و بدين تقرير جكونه شايذ كه حكم كنند بر آنكه آن مرتبهء بهشت بوذ ؟ . و يقين آنكه از غايت ميل خاطر ايشان بذان دعوى فاسد تا حدّى است كه از قواعد خوذ غافل شذهاند ، تا جنين دليل متناقض محال انگيخته كفتهاند . و ازين تقرير و بيان و برهان معلوم و محقّق كشت كه سخن آن طائفه محالست و بنياذ بر محال محال توانذ بوذ . و اللّه اعلم و احكم .
آية ديكر قوله تعالى :
« وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ وَ لَمْ أَدْرِ ما حِسابِيَهْ يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ ما أَغْنى عَنِّي مالِيَهْ هَلَكَ عَنِّي سُلْطانِيَهْ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ
ه
ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ
ط
إِنَّهُ كانَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ »
« 1 » .
كوئيم همجنانكه در سابق ياذ كرده شذ كه جهت هر كناهى در عذاب تفاوتى هست ، جهت آن كناه نيز اين تفاوت در عذاب ميفرمايذ . و آنجه اهل تناسخ در « ذرعها سبعون ذراعا » تصوّر آن كردهاند كه هفتاد بدن نقل كنذ عظيم دور از قياس است ، زنجير به بدن جه تعلّق دارذ ؟ و آن مثل كه بطريق انكار زذهاند كه اين معنى بسرخى . . . « 2 » بايذ نوشتن اينجا درين صورت واقع است كه زنجير را نسبت بزندانيان عظيم مناسب است . در اكثر صور بند و زندان با هم باشذ و مقرّر و مشاهد كه هر زندانيى را كه بند نيز كنند ، نشان زيادتى كناه و تعذيب ايشان بوذ و خصوصا بند و زنجير هفتاذ كز وقتى كه آن مدّعيان بازمينمايند كه در لغت عرب و غير عرب زنجير بكالبد مصطلح است يا از جملهء الفاظ مشتركه است ، هنوز حمل بر آن نتوان كرد ، جه درين موضع مناسبت ندارذ ، جه از فحوى سياق سخن از قرينهء عقل مفهوم آن بند و زندانست كه آن از جمله عذابهاء دوزخ باشذ خصوصا كه مقرّر است كه عذابهاء دوزخ بسيار و متنوّع و مختلف توانذ بود ، بحسب اختلاف كناه و شدّت و لا شدّت آن و آن قابل اشدّ و اضعف است .
آية ديكر قوله تعالى :
« انْطَلِقُوا إِلى ما كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ
ج
انْطَلِقُوا إِلى ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ »
« 3 » .
هامش
( 1 ) - الحاقة ( 69 ) : 25 - 33
( 2 ) - در اصل محو شده است .
( 3 ) - المرسلات ( 77 ) : 29 - 31