در صورت نخست ، آيا با مرگ حاكم شرع ، قيمومت فرد منصوب شده از سوى وى ، باطل مىشود يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . 9
وصىّ پدر يا جدّ پدرى كه از جانب آنان مأذون در نصب قيّم است ، مىتواند قيّم نصب كند . 10
شرايط : بلوغ ( - - ) بلوغ ) ، عقل واسلام در قيّم شرط است . آيا عدالت نيز شرط است يا مورد وثوق بودن كفايت مىكند ؟
مسئله اختلافى است . مشهور ، قول نخست است . 11
قلمرو اختيارات وتصرفات : اختيارات وتصرّفات قيّم در أموال يتيمان از كودكان وغير آنان ونيز ديگر شؤون ايشان در چارچوب مصلحت است . بنابر اين ، هر تصرّفى همچون فروختن ، قرض ، عارية واجاره دادن كه در آن ، نفعي ومصلحتى براي آنان نداشته باشد ، جايز وصحيح نيست ؛ هرچند مفسدهاى بر تصرّف مترتّب نگردد . 12
حدود واختيارات قيّم نسبت به شؤون مرتبط با يتيمان به چگونگى نصب وى به اين عنوان وتعيين يا عدم تعيين حدود آن بستگى دارد . اگر قلمرو تصرّف أو به بعض أمور محدود شود ، وى تنها در همان أمور مىتواند تصرف كند وتصرّف در فراتر از آن موجب ضمان خواهد بود ؛ ليكن چنانچه به نحو مطلق به أو اجازه تصرّف دهند ، قيّم همچون پدر وجدّ پدرى در همهء شئونى كه آن دو ولايت دارند ، ولايت دارد ؛ جز در امر ازدواج كه مسئله محل اختلاف است . 13
گرفتن اجرت : آيا قيّم مىتواند در ازاى كارى كه انجام مىدهد ، از أموال يتيم ، بردارد ؟ مسئله از دو جهت محل اختلاف است :
نخست ، اينكه آيا قيّم مطلقا ؛ نيازمند باشد يا بي نياز ، مىتواند از مال يتيم براي خود دستمزد بردارد يا تنها در صورت نياز مجاز به اين كار است ؟
دوم ، در مقدار مجاز برداشت اختلاف است كه آيا به مقدار أجرة المثل است يا كمترين مقدار أجرة المثل وكفايت . 14
ديگر احكام :
تعدد قيّم يا ضميمه كردن ناظر : پدر وجدّ پدرى مىتوانند بر يتيمان خود چند
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 726
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٧٢٦