تفصيل داده وگفتهاند : در موارد امكان تعيين جنس قيمي با توصيف ، مانند لباس ، هم شكل آن را كه در أوصاف همانند لباس تلف شده است بايد بپردازد ودر موارد عدم امكان ، مانند جواهر آلات ، قيمت آن بر عهدهاش مىآيد . 2
2 . بنابر ثبوت قيمت در فرض تلف جنس قيمي ، قيمت چه زماني بر عهدهء تلف كننده است ؛ قيمت زمان تحويل گرفتن جنس قيمي يا زمان تلف آن ، يا روز پرداخت آن ويا بالاترين قيمت از زمان تحويل تا زمان تلف ويا زمان پرداخت آن . 3 در قرض ، بنابر قول مشهور ، قيمت روز قرض گرفتن بر ذمّهء قرض گيرنده است ؛ 4 ليكن در غصب ومانند آن ، مانند كسى كه در حفظ مال أمانتي كوتاهى كرده وبر اثر آن ، مال تلف شده است ، بنابر قول منسوب به مشهور ، قيمت روز تلف بر ذمّه مىآيد 5 - - ) غصب ) .
البتة اختلاف أقوال در صورت غصب ومانند آن ، بنا به تصريح برخى ، در جايى است كه قيمت بر اثر نوسانات بازار متفاوت باشد ؛ اما جايى كه نقصان قيمت بر اثر عارض شدن نقص بر عين مال غصبى باشد ، مانند آنكه حيوان غصب شده ، لاغر وسپس هلاك شده باشد ، ضمان بالاترين قيمت ، به اتفاق واجماع همهء فقها نسبت داده شده است . 6
قرض دادن قيميات در فرض امكان تعيين آن با توصيف ، جايز است ودر فرض عدم امكان ، از قبيل پوست ، گوشت وجواهرآلات ، اختلاف است . 7
آيا در أجناس قيمي ، شركت - به سبب مخلوط شدن بعض مال با بعض ديگر - امكان پذير است ؟ مسئله محل اختلاف است ؛ البتة شركت در أجناس قيمي از راه ارث يا عقد امكانپذير است . 8
هامش
( 1 ) . الحدائق الناضرة 20 / 137
( 2 ) . غاية المرام 2 / 124 - 125 ؛ حاشية شرائع الاسلام / 404 ؛ الروضة البهية 7 / 39 - 44 ؛ مسالك الأفهام 3 / 438 - 439 ؛ الأنوار اللوامع 13 / 68 - 70
( 3 ) . غاية المرام 2 / 124 - 125 ؛ حاشية شرائع الاسلام / 404 ؛ الروضة البهية 7 / 39 - 44 ؛ مسالك الأفهام 3 / 438 - 439 ؛ الأنوار اللوامع 13 / 68 - 70
( 4 ) . غاية المرام 2 / 124 ؛ الأنوار اللوامع 12 / 270
( 5 ) . الروضة البهية 7 / 41 ؛ الحدائق الناضرة 20 / 282
( 6 ) . مسالك الأفهام 4 / 73 ؛ جواهرالكلام 37 / 107
( 7 ) . الدروس الشرعية 3 / 321
( 8 ) . الحدائق الناضرة 21 / 157 ؛ جواهر الكلام 26 / 293 - 294 ) .