حجّيت قول لغوى : بدون شك ، ظهور كلام حجّت است ( - - ) ظهور ) . در موارد مشكوك بودن ظهور كلامي ، براي احراز ظهور آن ، بر حسب منشأ شك ، راههايى بيان شده است .
چنانچه منشأ شك ، معلوم نبودن معناى مفردات كلام ( ألفاظ ) باشد ، از راههاى برطرف كردن شك ، رجوع به قول لغوى است .
اگر از قول لغوى علمِ به معناى لفظ حاصل شود ، اختلافى در پذيرش آن نيست ؛ ليكن چنانچه قول لغوى ظن آور باشد ، آيا ظن حاصل از آن حجّت است يا نه ، وبه بيان ديگر ، آيا قول لغوى از امارات معتبر است كه ظن حاصل از آن حجّت باشد يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . 1
بنابر قول دوم ، از ظن حاصل از قول لغوى ، ظهور به دست نمىآيد وبنابر قول أول ، آيا حجّيت قول لغوى از باب شهادت است يا از باب أهل خبره بودن ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول نخست ، عدالت وتعدد ( دو نفر بودن ) در پذيرش قول لغوى شرط است ؛ اما بنابر قول دوم ، هيچ كدام شرط نيست . البتة بنابر قولي ، ثقة ومورد اطمينان بودن در أو شرط است . 2
قول مشهور - - ) شهرت
قول معروف
قول معروف : سخن پسنديده .
اين عنوان در آياتي چند از قرآن كريم آمده ومقصود از آن در جاهاى مختلف ، متفاوت است . فقها در كتابهاى فقه القرآن ونيز برخى أبواب ، همچون حجر ونكاح از آن سخن گفتهاند ، كه به نمونههايى از آن اشاره مىشود .
نكاح : خواستگارى از زنى كه در دوران عدّهء طلاق باين ويا عدّهء وفات به سر مىبرد ، حرام است ، مگر آنكه به گونهء سربسته واشاره باشد . قرآن كريم از قول وقرار پنهانى با اين گونه زنان نهى مىكند ؛ ليكن گفتن قول معروف را جايز مىشمارد . 1
هامش
( 1 ) . مصباح الأصول 2 / 131 ؛ بحوث في علم الأصول 4 / 295
( 2 ) . ارشاد العقول 3 / 153 - 157 .