مىفرمايد :
وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مَاءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ « 1 » .
« و از نشانههاى قدرت اوست آفرينش آسمانها و زمين ، اختلاف زبانها و رنگهايتان ، در اين عبرتهايى است براى دانايان . »
پس قرآن كريم كسانى را مخاطب قرار مىدهد كه خرد مىورزند و نَه عقلا را ، زيرا روشن است كه خداوند سبحان نور عقل را به انسان بخشيده است و برخى عقل خود را به كار مىگيرند و از كسانى شمرده مىشود كه خرد مىورزند و اينها مورد خطاب قرآن مىباشد ، امّا پارهاى ديگر كه در خود شنيدهاند و انديشهء خود را جلو مىگيرند و در به جمود كشيدن عقلشان مىكوشند ، نمىتوانند مخاطب اين آيات باشند .
امام عليه السلام در سفارش خود به هشام مىافزايد : اى هشام ! خداوند سپس به اهل عقل اندرز داده و آنها را به آخرت تشويق مىكند و مىفرمايد :
وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَلَلدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ « 2 » .
« و زندگى دنيا چيزى چز بازيچه و لهو نيست و پرهيزگاران را سراى آخرت بهتر است ، آيا به عقل نمىيابيد ؟ »
از اين سخن آشكارا پيداست كه عاقل ، مخاطب موعظه است ، زيرا او مىتواند در پرتو عقل خود پند را كامل فرابگيرد و از آن بهره بَرد و عاقل كسى است كه انديشهء خود را به همان روز منحصر نمىكند ، بلكه دامنهء آن را تا افقهاى آينده مىكشاند و اين برعكس جاهلى است كه جز همان روز را نمىبيند ، انديشهء او كوتاه است و از چار چوب فرونشاندن غرايزش پا فراتر نمىنهد .
هامش
( 1 ) - سورهء روم ، آيهء 24 .
( 2 ) - سورهء انعام ، آيهء 32 .