مىشود و به او جواب تمام مىشود و اگرچه او خود نيز مشتمل بر منعى بود و ترتيب منوع در اين جواب به اين نهج است كه گفته مىشود اولا قيامى در ميانه ماهيت و وجود در صورت زيادى وجود مسلم نيست بر فرض تسليم قيام خارجى ممنوع است و قدر مسلم قيام عقلى است و در اين صورت شق اول از شقين اخذ كرده مىشود يعنى گفته مىشود كه وجود ثانى غير وجود اول است و لزوم تسلسل مستحيل ممنوع است . « 1 »
[ 10 - لمعة الهية : در اصالت وجود ]
[ 1 - تفريع ربوبى ]
[ 9 ] قوله « اين معنى عام و افراد صافيه زايدند . . . » « 2 »
زيادتى وجود عام بحسب خارج به ظاهر با اعتباريت آن به آن معنى كه والد علامه « قدس سره » بيان فرمودهاند منافى است ، لكن منظور از زياد بودن وجود ، اتصاف بحسب خارج است و اتصاف مستلزم خارجيت صفت نيست ، چنان كه در معقولات ثانيه كه در فن كلى استعمال مىشود به اين نهج است و چون اين قسم از زيادتى نيز مستلزم تقرّر ماهيت است بحسب خارج قبل از وجود زيرا كه منشأ انتزاع شىء در هر ظرف البته مقدم بر آن شىء است لهذا محققين نفى اين قسم از زيادتى نيز نمودهاند و وجود را بحسب عقل بر ماهيت زايد دانستهاند متفطن باش . « 3 »
[ 2 - تحقيق عرشى و تحقيق ملكوتى ]
[ 10 ] قوله « بر متأمل متفطن مخفى و مستور نيست » « 4 »
زيرا كه در اين صورت هيچيك از دو فرقه نافى كلام ديگر نيست . « 5 »
هامش
( 1 ) . م / 41 .
( 2 ) . 53 / 4 .
( 3 ) . م / 42 .
( 4 ) . 55 / 5 .
( 5 ) . م / 44 .