مىكند .
يعنى فردفرد آحاد مسلمين از حمايت جمع برخوردارند و جملگى هماهنگ هستند .
اكنون با نظر به مراتب ياد شده ، تشكّلات حزبى مىتواند ، دو اثر و پيامد منفى داشته باشد :
اولا شيرازهء وحدت ملّى و اسلامى گسسته شود و پراكندگى گرايشها و خواستهها ، شكافهاى عميقى در ميان امّت بوجود آورد ، زير هر گروه به آنچه دارند دلخوشاند ،
« كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ »
( هركه نقش خويشتن بيند در آب ) . و آن وحدت و يگانگى و همبستگى كه لازمهء برادرى اسلامى است ، از هم مىپاشد و مسلمانان را رودرروى يكديگر قرار مىدهد .
ثانيا آزاديدر انتخاب از مردم گرفته مىشود ، زيرا حزبگرايى ، اهداف ديكته شده را در مقابل اعضاء و هواداران قرار مىدهد ، و انتخابات به گونهء كاناليزه شده صورت مىگيرد . بنابراين ، مردم آزاد نيستند و به ناچار بايستى كانديداهاى مطرح شده از سوى احزاب را برگزينند . درصورتىكه در فرهنگ اسلامى ، انسان ، آزاد آفريده شده و در انتخاب راه كاملا آزاد است .
در روايات صحيحه آمده : « الناس كلّه أحرار » « 1 » .
امام امير المؤمنين عليه السّلام در نامهاى به فرزندش امام حسن عليه السّلام مىنويسد :
« و لا تكن عبد غيرك و قد جعلك اللّه حرّا » . « 2 » بدون ترديد بنده ديگرى بودن ، در آن است كه انسان در تصميمات خود ، پيرو ديگران باشد و انتخاباتى كه از كانال حزبى انجام مىگيرد ، انتخاب آزاد نيست ، بلكه انتخاب در چارچوب سياستها و تصميمات حزبى است !
ولى در اين زمينه بايد گفت ، اينگونه برداشتهاى ناروا از تشكّلات حزبى ، ناشى از انديشههاى ناپختهء سياسى است .
اسلام ، سعى بر آن دارد كه رشد سياسى در آحاد مردم ريشهدار و بنيادين گردد .
و ملّت مسلمان همواره به مسائل سياسى علاقه نشان داده ، در تمامى صحنههاى
هامش
( 1 ) . كافى شريف ج 6 ص 195 حديث 5 و ج 7 ص 420 حديث 1 و ج 8 ص 69 حديث 26 . وسائل ج 23 ص 54 حديث 1 و ج 27 ص 253 حديث 9 و نيز تهذيب و استبصار و من لا يحضره الفقيه .
( 2 ) . نهج البلاغة - ( صبحى صالح ) ص 401