پيشنهادى ارائه دادند ، زنهار كه سرپيچى نكنى كه دچار رنج و دشوارى خواهى گرديد .
4 - امير مؤمنان عليه السّلام فرمود :
« لا ظهير كالمشاورة » و نيز « لا مظاهرة أوثق من مشاورة » « 1 » .
هيچ پشتوانهاى همچون مشاورت نيست . و پشتوانهاى مستحكمتر از مشاورت نيست .
5 - و نيز فرمود :
« من شاور الرجال شاركها فى عقولها » .
هركه با مردان كارآزموده به كنكاش بنشيند ، از انديشه و خرد آنان سهمى براى خود فراهم ساخته است .
6 - همچنين فرمود :
« من استقبل وجوه الآراء ، عرف مواقع الأخطاء » .
هركه آراى گوناگون را دريافت كند و مورد بررسى و سنجش قرار دهد ، نقاط ضعف و قوّت آنها بر او روشن مىگردد .
آنچه امام فرموده است در رابطه با مسائل علمى است كه با مراجعه به آراء مختلف ، راه انتخاب درست ، بهتر آشكار مىشود .
7 - و در جاى ديگر فرمود :
« الإستشارة عين الهداية » .
مشورت كردن ، عين هدايت است . يعنى : راه بردن به سوى هدايت ، از طريق مشورت ميسّر است .
لزوم مشورت دولتمردان
اكنون اين سؤال پيش مىآيد كه اين همه سفارشها كه از پيامبر اكرم و اوصياى اطهار وى دربارهء مشورت آمده يا آيهء مباركه كه مؤمنان را در مشورت نمودن مورد ستايش قرار داده و ترغيب نموده ، آيا مخصوص عامّهء مردم است ، يا آنكه به اولويّت قطعى شامل اولياى امور و مسؤولان كشور نيز مىگردد ؟ پاسخ ، قطعا مثبت است .
هامش
( 1 ) . همان ص رقم 37 از نهج البلاغة .